ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ 2014

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

Α1.

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

α. Φεντερασιόν

β. Εκλεκτικοί

γ. Ε.Α.Π.

Μονάδες 15

Α2.

Να συνδυάσετε τα γεγονότα που καταγράφονται στη στήλη Α με τα έτη που αναφέρονται στη στήλη Β αντιστοιχίζοντας κάθε φορά ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (περισσεύουν δύο έτη).

ΣΤΗΛΗ A	ΣΤΗΛΗ B
α. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας Κεμάλ - Σοβιετικών	1. 1917
β. Α΄ Πανελλήνιο Συνέδριο στο Ταϊγάνιο	2. 1918
γ. Παμποντιακό συνέδριο στη Μασσαλία	3. 1919
δ. Συνθήκη Λωζάννης 5. 1921	4. 1920
ε. Δεύτερη φάση διωγμών των Ελλήνων του Πόντου	5. 1921
	6. 1922
	7. 1923

Μονάδες 10

Β1.

Με ποιον τρόπο αντιμετωπίστηκε από το Ελληνικό κράτος το δημοσιονομικό αδιέξοδο τον Μάρτιο του 1922;

Μονάδες 10

Β2.

Τι προέβλεπε η Σύμβαση της Λωζάννης για την ανταλλαγή των πληθυσμών;

Μονάδες 15

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

Γ1.

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται να αναφερθείτε:

α) στις θέσεις και τους στόχους του Ελευθερίου Βενιζέλου κατά την ομιλία του στην πλατεία Συντάγματος (5/9/1910) (μονάδες 15) και

β) στην υλοποίηση αυτών των θέσεων και στόχων με τις συνταγματικές τροποποιήσεις που ψηφίστηκαν το α΄εξάμηνο του 1911 (μονάδες 10).

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

«Συμπολίται,

Γνωρίζετε ποία υπήρξαν τα αίτια, τα οποία προεκάλεσαν την εξέγερσιν του Αυγούστου παρελθόντος έτους, επομένως δεν έχω ανάγκην να υπομνήσω αυτά εις υμάς δια μακρών […]. Αστική δικαιοσύνη εφαρμόζουσα νομοθεσίαν χρονολογουμένην από 15 και 20 αιώνων […]. Δημοσία εκπαίδευσις, ήτις εκτρέφει δι’ ανεπαρκούς άλλως τε μορφώσεως τροφίμους του προϋπολογισμού […]. Διοίκησις φατριάζουσα […]. Έλλειψις αγροτικής ασφαλείας […]. Αδιαφορία εντελής προς τας εργατικάς και αγροτικάς τάξεις […]. Ανικανότης προς παρασκευήν ετοιμοπολέμου στρατιωτικής δυνάμεως […].

Η εκ των εκλογών της 8ης Αυγούστου προελθούσα λαϊκή αντιπροσωπεία αποστολήν έχει όπως αναθεωρήση ωρισμένας διατάξεις του Συντάγματος. Αλλά θα παρεγνώριζέ τις προφανή αλήθειαν, εάν δεν ανεγνώριζεν, ότι εύρυνσις του κύκλου των εργασιών αυτής, όπως αναθεωρηθώσι και άλλαι διατάξεις του Συντάγματος, μη θίγουσαι ούτε την μορφήν της Πολιτείας, ούτε την εξουσίαν ή το πρόσωπον του Βασιλέως, ούτε την τάξιν της διαδοχής, ανταποκρίνεται προς ισχυράν αξίωσιν της Κοινής Γνώμης […].

Δεν έρχομαι ενταύθα ως αρχηγός νέου και εσχηματισμένου κόμματος. Έρχομαι απλώς σημαιοφόρος νέων πολιτικών ιδεών και υπό την σημαίαν ταύτην καλώ πάντας εκείνους, οίτινες συμμερίζονται τας ιδέας ταύτας, εμπνέονται από τον ιερόν πόθον ν’ αφιερώσωσι πάσας τας δυνάμεις της ψυχής και του σώματος, να συντελέσωσιν εις την επιτυχίαν των ιδεών τούτων. Η ιθύνουσα την πολιτείαν μου κεντρική αρχή είναι ότι ο πολιτικός ανήρ οφείλει να έχη γνώμονα πάσης αυτού πράξεως το κοινόν συμφέρον και εις το συμφέρον τούτο να υποτάσση άνευ ενδοιασμού το συμφέρον του κόμματος εις ο ανήκει και το των μελών του κόμματος τούτου […].

Καίπερ βαθέως εμφορούμενος από τας δημοκρατικάς αρχάς της φυλής μας έχω ακράδαντον την πεποίθησιν, ότι η Βασιλευομένη Δημοκρατία, οποίον είναι κατ’ ουσίαν το πολίτευμα ημών, είναι ο τύπος του πολιτεύματος, όστις προσαρμόζεται άριστα προς την πολιτικήν μόρφωσιν του Ελληνικού Λαού και εξυπηρετεί προσφορότερον».

Τ α κ ε ί μ ε ν α τ ο υ Ε λ ε υ θ ε ρ ί ο υ Β ε ν ι ζ έ λ ο υ (1909-1935 ) , ε π ι μ έ λ ε ι α κ α ι ι σ τ ο ρ ι κ ά υ π ο μ ν ή μ α τ α Σ τ . Ι . Σ τ ε φ ά ν ο υ , τ . Α ΄ , Α θ ή ν α 1981, σ σ.174-178.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Η έκταση των νέων συνταγματικών διαρρυθμίσεων […] δεν μετέβαλαν ούτε τη μορφή του πολιτεύματος, ούτε την οργανωτική δομή της πολιτείας. Η κατοχύρωση των ατομικών δικαιωμάτων και η καθιέρωση νέων κανόνων στην άσκηση της κρατικής εξουσίας αποτέλεσαν τον καθοριστικό γνώμονα της αναθεωρήσεως του 1911: Ενίσχυση και προστασία των ατομικών ελευθεριών, της ιδιοκτησίας και της ελευθερίας του τύπου με την παροχή περισσοτέρων νομικών εγγυήσεων απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία, […] καθιέρωση της δωρεάν παρεχομένης υποχρεωτικής στοιχειώδους εκπαιδεύσεως, […] διευκόλυνση των νομοθετικών μεταρρυθμίσεων για την εισαγωγή καλύτερου εκλογικού

συστήματος, […] απομάκρυνση των στρατιωτικών από την ενεργό πολιτική και καθιέρωση του ασυμβίβαστου του βουλευτικού αξιώματος και των ιδιωτικών έργων, […] επανίδρυση του Συμβουλίου της Επικρατείας ως διοικητικού δικαστηρίου και σώματος εντεταλμένου να επεξεργάζεται τις προτάσεις νόμων […]. Η γενικότερη αυτή κατεύθυνση έφερε τη σφραγίδα των ιδεολογικών αρχών και της πολιτικής τακτικής του Ελευθερίου Βενιζέλου

[…].

Ι σ τ ο ρ ί α τ ο υ Ε λ λ η ν ι κ ο ύ Έ θ ν ο υ ς , Ν ε ώ τ ε ρ ο ς Ε λ λ η ν ι σ μ ό ς α π ό τ ο 1881 ω ς τ ο 1913, τ . Ι Δ ΄ , Eκ δ ο τ ι κ ή Α θ η ν ώ ν , Α θ ή ν α 20002 , σ.276. Τ α κ ε ί μ ε ν α α π ο δ ό θ η κ α ν σ τ ο μ ο ν ο τ ο ν ι κ ό , δ ι α τ η ρ ή θ η κ ε ό μ ω ς η ο ρ θ ο γ ρ α φ ί α τ ο υ ς .

Δ1.

Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε:

α) στη διαδικασία ανάληψης καθηκόντων από τον Πρίγκιπα Γεώργιο και στις προσδοκίες που δημιουργήθηκαν στους Κρήτες για τη διακυβέρνηση του νησιού (μονάδες 15) και

β) στη διάψευση αυτών των προσδοκιών και στη σοβαρή εσωτερική κρίση που δημιουργήθηκε δύο χρόνια μετά (μονάδες 10).

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

«Κρήτες,

Αι Κυβερνήσεις της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ρωσίας, κρίνασαι από κοινού ότι επήλθεν η στιγμή όπως εξασφαλίσωσι το νέον αυτόνομον της Κρήτης πολίτευμα, ενεπιστεύθησαν εις τον Πρίγκιπα Γεώργιον της Ελλάδος την εντολήν Υπάτου Αρμοστού εν Κρήτη.

Αποδεχόμενος την εντολήν ταύτην, ήτις θα διαρκέση επί τρία έτη, η Αυτού Βασιλική Υψηλότης ο Πρίγκιψ Γεώργιος ανεγνώρισε την υψηλήν επικυριαρχίαν της Αυτού Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητος του Σουλτάνου, υπεσχέθη δε να λάβη τα κατάλληλα μέτρα όπως προστατεύση την τουρκικήν σημαίαν, ήτις θα κυματίζη μόνον επί τινος των οχυρών θέσεων της νήσου […].

Προστατευόμενοι υπό των τεσσάρων Δυνάμεων, κυβερνώμενοι υπό Πρίγκιπος δηλώσαντος ότι απάσας αυτού τας φροντίδας θα καταβάλη δια την ειρήνευσιν της νήσου, δια την ευημερίαν και ευδαιμονίαν άπαντος του πληθυσμού της Κρήτης, απηλλαγμένοι παντός φόβου θίγοντος την ασφάλειάν σας, την περιουσίαν σας, την ζωή σας και την τιμή σας, οφείλετε να παράσχητε εις τον Ύπατον Αρμοστήν την βοήθειαν των καλών θελήσεών σας, να τον βοηθήσετε δε δι’ όλης της αφοσιώσεώς σας εις την εκπλήρωσιν της εντολής του […]».

Εγένετο εν τω κόλπω της Σούδας τη 10η Δεκεμβρίου 1898.

Ο Υποναύαρχος της Ιταλίας Μπέτολο

Ο Υποναύαρχος της Μ. Βρετανίας Νόελ

Ο Υποναύαρχος της Ρωσίας Σκρύδλωφ

Ο Αντιναύαρχος της Γαλλίας Ποττιέ.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

«Κρήτες,

Αποδεχθείς τον υπό της Ρωσίας, Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας διορισμόν μου ως Υπάτου Αρμοστού της αυτονόμου πατρίδος σας, και την επιθυμίαν σας εκπληρών, αναλαμβάνω την Κυβέρνησιν της νήσου […].

Θα καταβάλω πάσαν προσπάθειαν υπέρ της ευημερίας σας, θα φροντίσω να διοικηθήτε καλώς, δικαίως και αμερολήπτως, ν’ αποκτήσητε ανεξαιρέτως ασφάλειαν και ελευθερίαν αληθή, ην εγγυάται μόνον το κράτος του νόμου και θεσμοί λυσιτελείς¹.

Πέποιθα² ότι θα είσθε φιλόνομοι, θα πειθαρχήτε εις τας αρχάς τας επιτετραμμένας την εκτέλεσιν των νόμων […]».

Εν Χανίοις τη 9η Δεκεμβρίου 1898.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

1. λυσιτελείς : ωφέλιμοι

2. πέποιθα : έχω την πεποίθηση

Θ έ μ α τ α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Ι σ τ ο ρ ί α ς Γ ΄ τ ά ξ η ς Ε ν ι α ί ο υ Λ υ κ εί ο υ , Β ι β λ ί ο τ ο υ Κ α θ η γ η τ ή , Α θ ή ν α 2012, σ σ. 125-126.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

[Υπήρχαν] ανησυχίες για την προσωπικότητα του Πρίγκιπα Γεωργίου, του οποίου οι δεσποτικές ροπές και οι αντιδημοκρατικές αντιλήψεις είχαν γεννήσει αρνητικά αισθήματα και σε άλλους συγχρόνους του […], όπως στον τότε γενικό πρόξενο της Αγγλίας Esmé Howard, o οποίος παρουσίαζε τον ύπατο αρμοστή απρόθυμο να συνεργαστεί με την κυβέρνηση:

«Δεν απέκρυπτε την αντιπάθειά του για το συνταγματικό πολίτευμα. Μου είχε πει κάποτε ότι θεωρούσε άχρηστες τις κοινοβουλευτικές κυβερνήσεις, ότι, όντας ναυτικός, δεν αντιλαμβανόταν τίποτε άλλο από την αυστηρή πειθαρχία και ότι είχε σκοπό να κυβερνήσει την Κρήτη σαν πολεμικό πλοίο, με τον ίδιο καπετάνιο, ό,τι και αν είχαν κατά νουν οι Δυνάμεις για το σύνταγμα με το οποίο είχαν προικοδοτήσει το νησί».

Λιλή Μακράκη , Ελευθέριος Βενιζέλο ς 1864-1910, Η διάπλαση ενός εθνικού ηγέτη , Μ ο ρ φ ω τι κ ό Ίδρυμα Εθν ικής Τραπέζης , Α θ ή ν α, 1992, σ σ.393-394.

Αρχαία Ελληνικά Ομογενών 2014

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

1. Διδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο

Πλάτων, Πρωταγόρας 322Α-323A.

[...] Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι κατ’ ἀρχὰς ἄνθρωποι ᾤκουν σποράδην, πόλεις δὲ οὐκ ἦσαν· ἀπώλλυντο οὖν ὑπὸ τῶν θηρίων διὰ τὸ πανταχῇ αὐτῶν ἀσθενέστεροι εἶναι, καὶ ἡ δημιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν θηρίων πόλεμον ἐνδεής ─πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὔπω εἶχον, ἧς μέρος πολεμική─ ἐζήτουν δὴ ἁθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις· ὅτ’ οὖν ἁθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο. Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν’ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. Ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις· “Πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείμω; Νενέμηνται δὲ ὧδε· εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοί· καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείμω;” “Ἐπὶ πάντας,” ἔφη ὁ Ζεύς, “καὶ πάντες μετεχόντων· οὐ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν· καὶ νόμον γε θὲς παρ’ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάμενον αἰδοῦς καὶ δίκης μετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως.” Οὕτω δή, ὦ Σώκρατες, καὶ διὰ ταῦτα οἵ τε ἄλλοι καὶ Ἀθηναῖοι, ὅταν μὲν περὶ ἀρετῆς τεκτονικῆς ᾖ λόγος ἢ ἄλλης τινὸς δημιουργικῆς, ὀλίγοις οἴονται μετεῖναι συμβουλῆς, καὶ ἐάν τις ἐκτὸς ὢν τῶν ὀλίγων συμβουλεύῃ, οὐκ ἀνέχονται, ὡς σὺ φῄς ─εἰκότως, ὡς ἐγώ φημι─ ὅταν δὲ εἰς συμβουλὴν πολιτικῆς ἀρετῆς ἴωσιν, ἣν δεῖ διὰ δικαιοσύνης πᾶσαν ἰέναι καὶ σωφροσύνης, εἰκότως ἅπαντος ἀνδρὸς ἀνέχονται, ὡς παντὶ προσῆκον ταύτης γε μετέχειν τῆς ἀρετῆς ἢ μὴ εἶναι πόλεις.

Α. Από το κείμενο που σας δίνεται να μεταφράσετε στη νέα ελληνική γλώσσα το απόσπασμα: «Ἐπὶ πάντας... εἶναι πόλεις».

Μονάδες 10

Β1. Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο των εννοιών «α ἰ δ ώ ς» και «δ ί κ η» (μονάδες 4) και να σχολιάσετε το ρόλο τους στην εξέλιξη του πολιτισμού, σύμφωνα με το μύθο (μονάδες 6).

Μονάδες 10

Β2. Να εντοπίσετε, με συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο (αρχή – τέλος του χωρίου), το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο Πρωταγόρας (μονάδες 4) και να σχολιάσετε την άποψή του για την πολιτική αρετή (μονάδες 6).

Μονάδες 10

Β3. Με βάση το χωρίο του πρωτότυπου κειμένου «Ἐπὶ πάντας...νόσον πόλεως» και το μεταφρασμένο απόσπασμα που ακολουθεί, να συγκρίνετε την τιμωρία που προτείνει ο Δίας με αυτήν που επιβάλλει η πόλη στους παραβάτες των νόμων. Πλάτων, Πρωταγόρας 324D-326E.

[...] Και όταν πια φύγουν αυτοί [δηλ. οι νέοι άνδρες] από τους δασκάλους, η πόλη, με τη σειρά της, τους αναγκάζει να μάθουν τους νόμους και να ζουν σύμφωνα με αυτούς, ώστε να μην ενεργούν από μόνοι τους και όπως νομίζουν οι ίδιοι [...]. Έτσι, και η πόλη, υπογραμμίζοντας τους νόμους, αυτά τα επινοήματα των καλών, παλαιῶν νομοθετῶν, αναγκάζει και όσους ασκούν ένα αξίωμα και όσους άρχονται να συμμορφώνονται με αυτούς. Εκείνος δε ο οποίος τους παραβαίνει, υφίσταται κυρώσεις και οι κυρώσεις αυτές ονομάζονται, και σε σας εδώ [δηλ. στην Αθήνα] και σε πολλά άλλα μέρη, εὐθύνες, λες και η δικαιοσύνη ξαναβάζει [τον παραβάτη] στην ευθεία [...].

Μονάδες 10

Β4. Ποιοι ήταν οι πολιτικοί λόγοι της δίωξης του Σωκράτη;

Μονάδες 10

Β5. Να γράψετε δύο σύνθετα ομόρριζα (ένα ουσιαστικό και ένα επίθετο) για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ᾤκουν, σκεδαννύμενοι , θῶ, γένοιντο, νόμον.

Μονάδες 10

2. Αδίδακτο κείμενο

Ισοκράτης, Ευαγόρας 71

Τί γὰρ ἀπέλιπεν εὐδαιμονίας, ὃς τοιούτων μὲν προγόνων ἔτυχεν, οἵων οὐδεὶς ἄλλος, πλὴν εἴ τις ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἐκείνῳ γέγονεν, τοσοῦτον δὲ καὶ τῷ σώματι καὶ τῇ γνώμῃ τῶν ἄλλων διήνεγκεν ὥστε μὴ μόνον Σαλαμῖνος ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀσίας ἁπάσης ἄξιος εἶναι τυραννεῖν, κάλλιστα δὲ κτησάμενος τὴν βασιλείαν ἐν ταύτῃ τὸν βίον διετέλεσε, θνητὸς δὲ γενόμενος ἀθάνατον τὴν περὶ αὑτοῦ μνήμην κατέλιπε, τοσοῦτον δ’ ἐβίω χρόνον ὥστε μήτε τοῦ γήρως ἄμοιρος γενέσθαι μήτε τῶν νόσων μετασχεῖν τῶν διὰ ταύτην τὴν ἡλικίαν γιγνομένων.

Γ1. Να μεταφράσετε στη νέα ελληνική γλώσσα το παραπάνω κείμενο.

Μονάδες 20

Γ2. Να γράψετε τον ζητούμενο τύπο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

ἀπέλιπεν: το απαρέμφατο του παρακειμένου στην ίδια φωνή

τοιούτων: την αιτιατική του πληθυντικού στο θηλυκό γένος

προγόνων: την κλητική του ενικού

οὐδείς: τη δοτική του πληθυντικού στο ίδιο γένος

διήνεγκεν: το ίδιο πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή

ἁπάσης: την ονομαστική του πληθυντικού στο ίδιο γένος κάλλιστα: τον ίδιο τύπο στο συγκριτικό βαθμό

κτησάμενος: το β΄ ενικό πρόσωπο στην προστακτική του ενεστώτα

γήρως: την αιτιατική του ενικού

μετασχεῖν: το β΄ ενικό πρόσωπο στην προστακτική του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή.

Μονάδες 10

Γ3.α) Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων του κειμένου:

εὐδαιμονίας, προγόνων, τυραννεῖν, κτησάμενος, τοσοῦτον, ἄμοιρος, γιγνομένων (μονάδες 7).

β) «ὥστε μὴ μόνον...τυραννεῖν»: Να αναγνωρίσετε τη δευτερεύουσα πρόταση ως προς το είδος της, την εκφορά της και το συντακτικό της ρόλο (μονάδες 3).

Μονάδες 10