η φιλαυτία είναι το μεγαλύτερο κακό για τον άνθρωπο

κείμενο

     Πάντων δὲ μέγιστον κακῶν ἀνθρώποις τοῖς πολλοῖς ἔμφυτον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐστιν, οὗ πᾶς αὑτῷ συγγνώμην ἔχων ἀποφυγὴν οὐδεμίαν μηχανᾶται· τοῦτο δ' ἔστιν ὃ λέγουσιν ὡς φίλος αὑτῷ πᾶς ἄνθρωπος φύσει τέ ἐστιν καὶ ὀρθῶς ἔχει τὸ δεῖν εἶναι τοιοῦτον. τὸ δὲ ἀληθείᾳ γε πάντων ἁμαρτημάτων διὰ τὴν σφόδρα ἑαυτοῦ φιλίαν αἴτιον ἑκάστῳ γίγνεται ἑκάστοτε. τυφλοῦται γὰρ περὶ τὸ φιλούμενον ὁ φιλῶν, ὥστε τὰ δίκαια καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ καλὰ κακῶς κρίνει, τὸ αὑτοῦ πρὸ τοῦ ἀληθοῦς ἀεὶ τιμᾶν δεῖν ἡγούμενος· οὔτε γὰρ ἑαυτὸν οὔτε τὰ ἑαυτοῦ χρὴ τόν γε μέγαν ἄνδρα ἐσόμενον στέργειν, ἀλλὰ τὰ δίκαια, ἐάντε παρ' αὑτῷ ἐάντε παρ' ἄλλῳ μᾶλλον πραττόμενα τυγχάνῃ. (Πλάτων, Νόμοι, 731d-732a).

σχόλια

συγγνώμην ἔχω τινι = συγχωρώ κάποιον / προσοχή!!!:οι τύποι αὑτῷ, αὑτοῦ παίρνουν δασεία (αυτοπαθητική αντωνυμία) / ἔχων: αιτιολογική μτχ. ( = ὅτι-διότι ἔχει) μηχανῶμαι ἀποφυγήν τινος = επινοώ, εφευρίσκω απαλλαγή από κάτι / οὗ: γεν. αντικ/κή από το ἀποφυγήν / ὃ λέγουσιν: η δευτ. αναφορική πρότ. κατηγορούμενο στο τοῦτο της κύριας που προηγείται / ὡς φίλος αὑτῷ πᾶς ἄνθρωπος φύσει τέ ἐστιν // καὶ ὀρθῶς ἔχει τὸ δεῖν εἶναι τοιοῦτον: οι δύο δευτ. ειδικές προτ. επεξηγούν το ὃ της αναφορικής / τὸ δεῖν: υποκ. του ἔχει / τὸ δὲ: υποκ. του γίγνεται / τὸ αὑτοῦ (αντικ. του τιμᾶν) πρὸ τοῦ ἀληθοῦς (εμπρόθ. προσδ. που δηλώνει σύγκριση) ἀεὶ τιμᾶν (τελ. απρμφ., υποκ. του απρόσ. δεῖν) δεῖν (ειδ. απρμφ., αντικ. της μτχ. ἡγούμενος) ἡγούμενος ( = ὅτι-διότι ἡγεῖται: αιτιολογ. μτχ.) / στέργω + αιτιατ. = αγαπώ / τόν  ἐσόμενον: επιθ. μτχ., υποκ. του απρμφ. στέργειν / ἄνδρα: κτγρμ. στο τὸν / τὰ δίκαια: αντικ. του στέργειν και ενν. υποκ. του ρ. τυγχάνῃ / χρὴ στέργειν: μελλοντική έκφραση, απόδοση των υποθετ. προτ. (προσδοκώμενο).

μετάφραση

 Το μεγαλύτερο από όλα τα κακά είναι έμφυτο στους περισσότερους ανθρώπους μέσα στις ψυχές τους, από το οποίο (κακό) κανείς δε βρίσκει καμιά απαλλαγή επειδή το συγχωρεί στον εαυτό του· αυτό ( το κακό) είναι εκείνο που λένε, ότι δηλαδή κάθε άνθρωπος από τη φύση του αγαπά τον εαυτό του και πως είναι σωστό το ότι πρέπει να είναι τέτοιου είδους. Αυτό όμως στην πραγματικότητα γίνεται πάντα για τον καθένα η αιτία όλων των σφαλμάτων εξαιτίας της υπερβολικής αγάπης προς τον εαυτό του. Γιατί αυτός που αγαπά τυφλώνεται για εκείνο που αγαπά, ώστε κρίνει εσφαλμένα τα δίκαια και τα καλά και τα ωραία, επειδή νομίζει ότι πρέπει να τιμά πάντοτε το δικό του (περισσότερο) από την αλήθεια· γιατί αυτός που θα γίνει μεγάλος άντρας δεν πρέπει να αγαπά ούτε τον εαυτό του ούτε τα δικά του, αλλά τα δίκαια είτε αυτά συμβαίνει να γίνονται στο περιβάλλον του είτε περισσότερο στο περιβάλλον άλλου.

Μομφές Λακεδαιμονίων κατά Κορινθίων

    κείμενο

Λακεδαιμόνιοι δὲ αἰσθόμενοι τὸν θροῦν τοῦτον ἐν τῇ Πελοποννήσῳ καθεστῶτα καὶ τοὺς Κορινθίους διδασκάλους τε γενομένους καὶ αὐτοὺς μέλλοντας σπείσεσθαι πρὸς τὸ ῎Αργος, πέμπουσι πρέσβεις ἐς τὴν Κόρινθον βουλόμενοι προκαταλαβεῖν τὸ μέλλον, καὶ ᾐτιῶντο τήν τε ἐσήγησιν τοῦ παντὸς καὶ εἰ ᾿Αργείοις σφῶν ἀποστάντες ξύμμαχοι ἔσονται, παραβήσεσθαί τε ἔφασαν αὐτοὺς τοὺς ὅρκους, καὶ ἤδη ἀδικεῖν ὅτι οὐ δέχονται τὰς ᾿Αθηναίων σπονδάς, εἰρημένον κύριον εἶναι ὅτι ἂν τὸ πλῆθος τῶν ξυμμάχων ψηφίσηται, ἢν μή τι θεῶν ἢ ἡρώων κώλυμα ᾖ.   (Θουκ. Ε.30)

σχόλια

 αἰσθόμενοι: χρον. μτχ. (= ἐπεὶ ᾔσθοντο) / καθεστῶτα-γενομένους-μέλλοντας: κτγρμτ. μτχ. από το αἰσθόμενοι / σπείσεσθαι: απρμφ.  μέλλ. του ρ. σπένδομαι ( = συνθηκολογώ)· τελ. απρμφ., αντικ. του μέλλοντας / βουλόμενοι: αιτιολογ.  μτχ. ( = ὅτι/διότι ἐβούλοντο) / εἰ ᾿Αργείοις σφῶν ἀποστάντες ξύμμαχοι ἔσονται: δευτ. αιτιολογ. πρότ. υποθετικής αιτιολογίας· εξαρτάται από το ενν. ἠγανάκτουν ή δεινὸν ἐποιοῦντο ή δεινὸν αὐτοῖς ἐφαίνετο, το οποίο εξάγεται από το ᾐτιῶντο / ἀποστάντες: χρον. μτχ. (ἐπειδὰν ἀποστῶσι) / ὅτι οὐ δέχονται τὰς ᾿Αθηναίων σπονδάς, εἰρημένον κύριον εἶναι: δευτ.  αιτιολογική πρότ. από το ἀδικεῖν / εἰρημένον: αιτιατ. απόλ., εναντιωματική μτχ. ( = εἰ καἰ εἴρητο) / ὅτι ἂν τὸ πλῆθος τῶν ξυμμάχων ψηφίσηται: δευτ.  αναφορική-υποθετική πρότ., με απόδοση το εἶναι ( = ἔστω): προσδοκώμενο / τῶν ξυμμάχων: γεν. διαιρετική ή περιεχομένου από το  τὸ πλῆθος / ἢν μή τι θεῶν ἢ ἡρώων κώλυμα ᾖ: δευτ. υποθετική πρότ.· με απόδοση το εἶναι ( = ἔστω): προσδοκώμενο.

μετάφραση

 Οι Λακεδαιμόνιοι, όταν αντιλήφθηκαν ότι αυτή η επαναστατική κίνηση (η ταραχή) είχε επικρατήσει στην Πελοπόννησο και ότι οι Κορίνθιοι ήταν υποκινητές (καθοδηγητές-διαφωτιστές) και πως επρόκειτο οι ίδιοι να συνθηκολογήσουν με το Άργος, στέλνουν πρεσβευτές στην Κόρινθο επειδή ήθελαν να προλάβουν αυτό που επρόκειτο να γίνει (τις εξελίξεις), και επέκριναν (τους Κορινθίους για) την όλη πρόταση και επειδή θα γίνουν σύμμαχοι με τους Αργείους αφού αποστατήσουν απ' αυτούς, και έλεγαν πως αυτοί (οι Κορίνθιοι) θα πατήσουν τους όρκους και πως ήδη αδικούσαν επειδή δε δέχονται τις συνθήκες με τους Αθηναίους, μολονότι ήταν συμφωνημένο να είναι έγκυρο οτιδήποτε αποφασίσει η πλειονότητα των συμμάχων, εκτός αν υπάρχει κάποιο εμπόδιο από τους θεούς ή τους ήρωες.

η ελπίδα στην ώρα του κινδύνου

 η ελπίδα εἰναι πολύ επικίνδυνο πράγμα για ανθρώπους που τα παίζουν όλα για όλα

κείμενο

᾿Ελπὶς δὲ κινδύνῳ παραμύθιον οὖσα τοὺς μὲν ἀπὸ περιουσίας χρωμένους αὐτῇ, κἂν βλάψῃ, οὐ καθεῖλεν· τοῖς δ' ἐς ἅπαν τὸ ὑπάρχον ἀναρριπτοῦσι (δάπανος γὰρ φύσει) ἅμα τε γιγνώσκεται σφαλέντων καὶ ἐν ὅτῳ ἔτι φυλάξεταί τις αὐτὴν γνωρισθεῖσαν οὐκ ἐλλείπει. ὃ ὑμεῖς ἀσθενεῖς τε καὶ ἐπὶ ῥοπῆς μιᾶς ὄντες μὴ βούλεσθε παθεῖν μηδὲ ὁμοιωθῆναι τοῖς πολλοῖς, οἷς παρὸν ἀνθρωπείως ἔτι σῴζεσθαι, ἐπειδὰν πιεζομένους αὐτοὺς ἐπιλίπωσιν αἱ φανεραὶ ἐλπίδες, ἐπὶ τὰς ἀφανεῖς καθίστανται μαντικήν τε καὶ χρησμοὺς καὶ ὅσα τοιαῦτα μετ' ἐλπίδων λυμαίνεται.(Θουκυδίδης, Ε. 103)

μετάφραση

Στην ώρα του κινδύνου η ελπίδα είναι παρηγοριά, και όσους στηρίζονται σ' αυτήν -όταν έχουν και περίσσια δύναμη- μπορεί να τους βλάψει, αλλά δεν τους καταστρέφει. Όποιος, όμως, εμπιστεύεται σ' αυτήν για να τα παίξει όλα για όλα - η φύση της ελπίδας είναι παντα τέτοια ώστε να παρασύρει- τότε μόνο αντιλαμβάνεται ποια είναι η πραγματική ουσία της, όταν έχει πια καταστραφεί και δεν έχει κανέναν τρόπο να φυλαχτεί από αυτήν αφού την γνωρίσει. Μην θελήσετε, λοιπόν, να το πάθετε σεις που είσαστε  αδύναμοι και βρίσκεστε στο χείλος της καταστροφής και μην θελήσετε να μοιάσετε στους πολλούς οι οποίοι, ενώ μπορούν ακόμα να σωθούν με ανθρώπινα μέσα, όταν βρεθούν μπροστά στην καταστροφή και τους εγκαταλείψουν εύλογες ελπίδες, καταφεύγουν σε φανταστικά σχήματα, στην μαντική και στους χρησμούς και όσα άλλα τέτοια τρέφουν τις προσδοκίες που οδηγούν στην καταστροφή. (μετ. Άγγελου Βλάχου)

ΥΛΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2014 ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Μεγάλη σύγχυση έχει προκληθεί από δημοσιεύματα για μείωση της εξεταστέας ύλης στο μάθημα των ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ γ΄ Λυκείου. 
Με  βάση το φύλλο 2721/13 Οκτωβρίου 2014 της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (ΦΕΚ) η μείωση αφορά την ύλη της Δ΄Τάξης του Εσπερινού Γενικού Λυκείου (156273/Γ2): από τον ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ δεν αποτελούν εξεταστέα ύλη οι Ενότητες 2 και 3· από τα ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ του Αριστοτέλη η Ενότητα 10 και από τα ΠΟΛΙΤΙΚΑ η Ενότητα 17. 
Για τη Γ τάξη του Γενικού Λυκείου (156279/Γ2) δεν προβλέπεται μείωση της ύλης.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ 2014: ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Α1. Να μεταφράσετε τα παρακάτω αποσπάσματα στη νέα ελληνική γλώσσα:

Tandem corvus salutationem didicit et sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit. Audita salutatione Caesar dixit: «Domi satis salutationum talium audio». Tum venit corvo in mentem verborum domini sui: «Oleum et operam perdidi». Ad haec verba Augustus risit emitque avem tanti, quanti nullam adhuc emerat.

..................................................................................................

Ut enim leges omnium salutem singulorum saluti anteponunt, sic vir bonus et sapiens et legibus parens consulit utilitati omnium plus quam unius alicuius aut suae. Nec magis vituperandus est proditor patriae quam proditor communis utilitatis, aut communis salutis desertor propter suam utilitatem et salutem. Ex quo fit, ut laudandus is sit, qui pro re publica cadat, quod decet cariorem nobis esse patriam quam nosmet ipsos.

Μονάδες 40

Β1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις και συνεκφορές:

sutor: τη γενική πληθυντικού αριθμού

eum: την αιτιατική πληθυντικού αριθμού στο θηλυκό γένος

satis: τον συγκριτικό βαθμό

talium: τη γενική ενικού αριθμού στο ίδιο γένος

mentem: την αφαιρετική ενικού αριθμού

verborum: την αιτιατική πληθυντικού αριθμού

sui: τη δοτική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος

nullam: τη γενική ενικού αριθμού στο ίδιο γένος

omnium: ( σ τ ην 6η σειρά ) την αφαιρετική πληθυντικού αριθμού στο ίδιο γένος

bonus: τον ίδιο τύπο στον συγκριτικό βαθμό

utilitati: την κλητική ενικού αριθμού

patriae: την αφαιρετική ενικού αριθμού

communis salutis: την αφαιρετική ενικού αριθμού

nobis: την ονομαστική πληθυντικού αριθμού στο ίδιο πρόσωπο.

Μονάδες 15

Β2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:

didicit: το β΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του υπερσυντελίκου

attulit: το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή

dixit: το α΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρατατικού στην ίδια φωνή

audio: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του μέλλοντα στην παθητική φωνή

venit: το σουπίνο και στις δύο πτώσεις

perdidi: το γ΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή

risit: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρακειμένου στην ίδια φωνή

anteponunt: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή

consulit: την ονομαστική ενικού της μετοχής του ενεστώτα στο αρσενικό γένος

fit: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα και το απαρέμφατο του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή

cadat: το α΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του συντελεσμένου μέλλοντα στην ίδια φωνή

decet: το γ΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του παρακειμένου

esse: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα.

Μονάδες 15

Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων και φράσεων:

cupidus, pecuniae, eum, audita salutatione, avem, quanti, sapiens, utilitati, plus, nobis, patriam (μονάδες 12).

Γ1β. audita salutatione: να μετατρέψετε τη μετοχή σε δευτερεύουσα πρόταση εισαγόμενη με τον ιστορικό/διηγηματικό σύνδεσμο cum (μονάδες 3).

Μονάδες 15

Γ2α. ut laudandus is sit και

qui pro re publica cadat: να αναγνωρίσετε το είδος των προτάσεων (μονάδες 2), να δηλώσετε τη συντακτική τους λειτουργία (μονάδες 2) και να δικαιολογήσετε την έγκλιση (μονάδες 2) και τον χρόνο εκφοράς τους (μονάδες 2).

Γ2β. quam nosmet ipsos: να δηλώσετε τη συντακτική λειτουργία της φράσης (μονάδα 1) και να την αποδώσετε με τον άλλο τρόπο (μονάδες 2).

Γ2γ. «Domi satis salutationum talium audio»: να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση από τη φράση «Caesar dixit...» (μονάδες 4).

Μονάδες 15