ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1

1. καὶ τῶν ῾Ελλήνων μάλα ἀθυμοῦσί τινες, ἐννοούμενοι μὴ τὰ ἐπιτήδεια, ἐὰν καίωσιν (προσδοκώμενο· απόδοση η ενδοιαστική πρότ., μελλοντική έκφραση), οὐκ ἔχωσιν ( η ευκτική πλαγίου λόγου στην ενδοιαστική γίνεται υποτακτική) ὁπόθεν λαμβάνωσιν (απορηματική υποτακτική).

2.

α. ἀνὴρ ῾Ρόδιος εἶπε τοῖς ἀνδράσιν ὅτι αὐτὸς θέλοι διαβιβάσαι αὐτοὺς κατὰ τετρακισχιλίους ὁπλίτας, εἰ αὑτῷ/οἱ ὧν δέοιτο ὑπηρετήσαιεν/ειαν καὶ τάλαντον μισθὸν πορίσαιεν/ειαν. ( η κύρια πρότ. κρίσης γίνεται ειδική με ευκτική πλαγίου λόγου λόγω την εξάρτησης από ιστορικό χρόνο [εἶπεν]· οι δευτ. υποθετικές παραμένουν δευτ. υποθετικές, αλλά με αλλοιωμένη την υπόθεση [εἰ + ευκτική πλαγίου λόγου] λόγω  της εξάρτησης της απόδοσης [η δευτ. ειδική πρόταση] από ιστορικό χρόνο· η δευτ. αναφορική παραμένει δευτ. αναφορική αλλά με ευκτική πλαγίου λόγου. Οι αντωνυμίες που αναφέρονται στο υποκείμενο του ρήματος εξάρτησης, ἀνήρ, στην ονομαστική αντικαθίστανται από την οριστική αὐτός, ενώ στις πλάγιες πτώσεις από την αυτοπαθητική ή την προσωπική γ΄προσώπου).

β. ἀνὴρ ῾Ρόδιος εἶπε τοῖς ἀνδράσι θέλειν διαβιβάσαι αὐτοὺς κατὰ τετρακισχιλίους ὁπλίτας, εἰ αὑτῷ/οἱ ὧν δέοιτο ὑπηρετήσαιεν/ειαν καὶ τάλαντον μισθὸν πορίσαιεν/ειαν (η κύρια πρότ. κρίσης ειδικό απρμφ. επειδή συντάσσεται και έτσι το ρήμα εξάρτησης· τα υπόλοιπα όπως στην περίπτωση α).

γ.  ἀνὴρ ῾Ρόδιος εἶπε τοῖς ἀνδράσι ὁτι αὐτὸς  θέλει /θέλειν διαβιβάσαι αὐτοὺς κατὰ τετρακισχιλίους ὁπλίτας, ἂν αὑτῷ/οἱ  ὧν δεῖται ὑπηρετήσωσι καὶ τάλαντον μισθὸν πορίσωσι ( η κύρια πρόταση κρίσης δευτερεύουσα ειδική ή ειδικό απρμφ. και οι δευτ. που ακολουθούν δευτ. του ίδιου είδους χωρίς όμως ευκτική πλαγίου λόγου παρά την ιστορική εξάρτηση για έμφαση).

3. 

α.   ἔστι τι ἐν αὐτῇ δυσπάριτον χωρίον;  (κύρια πρότ., ευθεία ερώτηση, ολικής άγνοιας).

β.   ο υποθετικός λόγος είναι εξαρτημένος με αλλοιωμένη την υπόθεση· υπόθεση: εἰ μή τις προκαταλήψοιτο – απόδοση: ἀδύνατον ἔσεσθαι· στον ανεξάρτητο λόγο:  εἰ μή τις προκαταλήψεται – ἀδύνατον ἔσται: πραγματικό.

4. 

α. ἱππεῖς που πέραν τοῦ ποταμοῦ ἐξωπλισμένοι εἰσὶν ὡς κωλύσοντες διαβαίνειν, πεζοί δ' ἐπὶ ταῖς ὄχθαις παρατεταγμένοι εἰσὶν ἄνω τῶν ἱππέων ὡς κωλύσοντες εἰς τὴν ᾿Αρμενίαν ἐκβαίνειν ( οι κατηγορηματικές μτχ. στον ευθύ λόγο γίνονται κύριες προτάσεις κρίσης)

β.  ὡς κωλύσωσι (δευτ. τελική πρότ.)

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1

1. καὶ τῶν ῾Ελλήνων μάλα ἠθύμησάν τινες, ἐννοούμενοι μὴ τὰ ἐπιτήδεια, εἰ καίοιεν, οὐκ ἔχοιεν ὁπόθεν λαμβάνοιεν:  Να μεταφερθεί το ρήμα ἠθύμησαν σε ενεστώτα και να γίνουν οι απαιτούμενες αλλαγές στο υπόλοιπο κείμενο.

2. ᾿Εγὼ θέλω, ὦ ἄνδρες, διαβιβάσαι ὑμᾶς κατὰ τετρακισχιλίους ὁπλίτας, ἂν ἐμοὶ ὧν δέομαι ὑπηρετήσητε καὶ τάλαντον μισθὸν πορίσητε: Να εξαρτηθεί η περίοδος από τη φράση ἀνὴρ ῾Ρόδιος εἶπεν και να μεταφερθεί στον πλάγιο λόγο με όλους τους δυνατούς τρόπους.

3.  ἐρωτώμενος δ' εἰ εἴη τι ἐν αὐτῇ δυσπάριτον χωρίον, ἔφη εἶναι ἄκρον ὃ εἰ μή τις προκαταλήψοιτο, ἀδύνατον ἔσεσθαι  παρελθεῖν:

α.   εἰ εἴη τι ἐν αὐτῇ δυσπάριτον χωρίον: να μεταφερθεί στον ευθύ λόγο.

β.   να χαρακτηριστεί το είδος του υποθετικού λόγου.

4.  ῞Αμα δὲ τῇ ἡμέρᾳ ὁρῶσιν ἱππέας που πέραν τοῦ ποταμοῦ ἐξωπλισμένους ὡς κωλύσοντας διαβαίνειν, πεζοὺς δ' ἐπὶ ταῖς ὄχθαις παρατεταγμένους ἄνω τῶν ἱππέων ὡς κωλύσοντας εἰς τὴν ᾿Αρμενίαν ἐκβαίνειν:

α.  να μεταφερθούν οι υπογραμμισμένες μετοχές στον ευθύ λόγο.

β.  ὡς κωλύσοντας (1^ο ): να αναλυθεί στο αντίστοιχο είδος πρότασης.

η φιλαυτία είναι το μεγαλύτερο κακό για τον άνθρωπο

κείμενο

     Πάντων δὲ μέγιστον κακῶν ἀνθρώποις τοῖς πολλοῖς ἔμφυτον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐστιν, οὗ πᾶς αὑτῷ συγγνώμην ἔχων ἀποφυγὴν οὐδεμίαν μηχανᾶται· τοῦτο δ' ἔστιν ὃ λέγουσιν ὡς φίλος αὑτῷ πᾶς ἄνθρωπος φύσει τέ ἐστιν καὶ ὀρθῶς ἔχει τὸ δεῖν εἶναι τοιοῦτον. τὸ δὲ ἀληθείᾳ γε πάντων ἁμαρτημάτων διὰ τὴν σφόδρα ἑαυτοῦ φιλίαν αἴτιον ἑκάστῳ γίγνεται ἑκάστοτε. τυφλοῦται γὰρ περὶ τὸ φιλούμενον ὁ φιλῶν, ὥστε τὰ δίκαια καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ καλὰ κακῶς κρίνει, τὸ αὑτοῦ πρὸ τοῦ ἀληθοῦς ἀεὶ τιμᾶν δεῖν ἡγούμενος· οὔτε γὰρ ἑαυτὸν οὔτε τὰ ἑαυτοῦ χρὴ τόν γε μέγαν ἄνδρα ἐσόμενον στέργειν, ἀλλὰ τὰ δίκαια, ἐάντε παρ' αὑτῷ ἐάντε παρ' ἄλλῳ μᾶλλον πραττόμενα τυγχάνῃ. (Πλάτων, Νόμοι, 731d-732a).

σχόλια

συγγνώμην ἔχω τινι = συγχωρώ κάποιον / προσοχή!!!:οι τύποι αὑτῷ, αὑτοῦ παίρνουν δασεία (αυτοπαθητική αντωνυμία) / ἔχων: αιτιολογική μτχ. ( = ὅτι-διότι ἔχει) μηχανῶμαι ἀποφυγήν τινος = επινοώ, εφευρίσκω απαλλαγή από κάτι / οὗ: γεν. αντικ/κή από το ἀποφυγήν / ὃ λέγουσιν: η δευτ. αναφορική πρότ. κατηγορούμενο στο τοῦτο της κύριας που προηγείται / ὡς φίλος αὑτῷ πᾶς ἄνθρωπος φύσει τέ ἐστιν // καὶ ὀρθῶς ἔχει τὸ δεῖν εἶναι τοιοῦτον: οι δύο δευτ. ειδικές προτ. επεξηγούν το ὃ της αναφορικής / τὸ δεῖν: υποκ. του ἔχει / τὸ δὲ: υποκ. του γίγνεται / τὸ αὑτοῦ (αντικ. του τιμᾶν) πρὸ τοῦ ἀληθοῦς (εμπρόθ. προσδ. που δηλώνει σύγκριση) ἀεὶ τιμᾶν (τελ. απρμφ., υποκ. του απρόσ. δεῖν) δεῖν (ειδ. απρμφ., αντικ. της μτχ. ἡγούμενος) ἡγούμενος ( = ὅτι-διότι ἡγεῖται: αιτιολογ. μτχ.) / στέργω + αιτιατ. = αγαπώ / τόν  ἐσόμενον: επιθ. μτχ., υποκ. του απρμφ. στέργειν / ἄνδρα: κτγρμ. στο τὸν / τὰ δίκαια: αντικ. του στέργειν και ενν. υποκ. του ρ. τυγχάνῃ / χρὴ στέργειν: μελλοντική έκφραση, απόδοση των υποθετ. προτ. (προσδοκώμενο).

μετάφραση

 Το μεγαλύτερο από όλα τα κακά είναι έμφυτο στους περισσότερους ανθρώπους μέσα στις ψυχές τους, από το οποίο (κακό) κανείς δε βρίσκει καμιά απαλλαγή επειδή το συγχωρεί στον εαυτό του· αυτό ( το κακό) είναι εκείνο που λένε, ότι δηλαδή κάθε άνθρωπος από τη φύση του αγαπά τον εαυτό του και πως είναι σωστό το ότι πρέπει να είναι τέτοιου είδους. Αυτό όμως στην πραγματικότητα γίνεται πάντα για τον καθένα η αιτία όλων των σφαλμάτων εξαιτίας της υπερβολικής αγάπης προς τον εαυτό του. Γιατί αυτός που αγαπά τυφλώνεται για εκείνο που αγαπά, ώστε κρίνει εσφαλμένα τα δίκαια και τα καλά και τα ωραία, επειδή νομίζει ότι πρέπει να τιμά πάντοτε το δικό του (περισσότερο) από την αλήθεια· γιατί αυτός που θα γίνει μεγάλος άντρας δεν πρέπει να αγαπά ούτε τον εαυτό του ούτε τα δικά του, αλλά τα δίκαια είτε αυτά συμβαίνει να γίνονται στο περιβάλλον του είτε περισσότερο στο περιβάλλον άλλου.

Μομφές Λακεδαιμονίων κατά Κορινθίων

    κείμενο

Λακεδαιμόνιοι δὲ αἰσθόμενοι τὸν θροῦν τοῦτον ἐν τῇ Πελοποννήσῳ καθεστῶτα καὶ τοὺς Κορινθίους διδασκάλους τε γενομένους καὶ αὐτοὺς μέλλοντας σπείσεσθαι πρὸς τὸ ῎Αργος, πέμπουσι πρέσβεις ἐς τὴν Κόρινθον βουλόμενοι προκαταλαβεῖν τὸ μέλλον, καὶ ᾐτιῶντο τήν τε ἐσήγησιν τοῦ παντὸς καὶ εἰ ᾿Αργείοις σφῶν ἀποστάντες ξύμμαχοι ἔσονται, παραβήσεσθαί τε ἔφασαν αὐτοὺς τοὺς ὅρκους, καὶ ἤδη ἀδικεῖν ὅτι οὐ δέχονται τὰς ᾿Αθηναίων σπονδάς, εἰρημένον κύριον εἶναι ὅτι ἂν τὸ πλῆθος τῶν ξυμμάχων ψηφίσηται, ἢν μή τι θεῶν ἢ ἡρώων κώλυμα ᾖ.   (Θουκ. Ε.30)

σχόλια

 αἰσθόμενοι: χρον. μτχ. (= ἐπεὶ ᾔσθοντο) / καθεστῶτα-γενομένους-μέλλοντας: κτγρμτ. μτχ. από το αἰσθόμενοι / σπείσεσθαι: απρμφ.  μέλλ. του ρ. σπένδομαι ( = συνθηκολογώ)· τελ. απρμφ., αντικ. του μέλλοντας / βουλόμενοι: αιτιολογ.  μτχ. ( = ὅτι/διότι ἐβούλοντο) / εἰ ᾿Αργείοις σφῶν ἀποστάντες ξύμμαχοι ἔσονται: δευτ. αιτιολογ. πρότ. υποθετικής αιτιολογίας· εξαρτάται από το ενν. ἠγανάκτουν ή δεινὸν ἐποιοῦντο ή δεινὸν αὐτοῖς ἐφαίνετο, το οποίο εξάγεται από το ᾐτιῶντο / ἀποστάντες: χρον. μτχ. (ἐπειδὰν ἀποστῶσι) / ὅτι οὐ δέχονται τὰς ᾿Αθηναίων σπονδάς, εἰρημένον κύριον εἶναι: δευτ.  αιτιολογική πρότ. από το ἀδικεῖν / εἰρημένον: αιτιατ. απόλ., εναντιωματική μτχ. ( = εἰ καἰ εἴρητο) / ὅτι ἂν τὸ πλῆθος τῶν ξυμμάχων ψηφίσηται: δευτ.  αναφορική-υποθετική πρότ., με απόδοση το εἶναι ( = ἔστω): προσδοκώμενο / τῶν ξυμμάχων: γεν. διαιρετική ή περιεχομένου από το  τὸ πλῆθος / ἢν μή τι θεῶν ἢ ἡρώων κώλυμα ᾖ: δευτ. υποθετική πρότ.· με απόδοση το εἶναι ( = ἔστω): προσδοκώμενο.

μετάφραση

 Οι Λακεδαιμόνιοι, όταν αντιλήφθηκαν ότι αυτή η επαναστατική κίνηση (η ταραχή) είχε επικρατήσει στην Πελοπόννησο και ότι οι Κορίνθιοι ήταν υποκινητές (καθοδηγητές-διαφωτιστές) και πως επρόκειτο οι ίδιοι να συνθηκολογήσουν με το Άργος, στέλνουν πρεσβευτές στην Κόρινθο επειδή ήθελαν να προλάβουν αυτό που επρόκειτο να γίνει (τις εξελίξεις), και επέκριναν (τους Κορινθίους για) την όλη πρόταση και επειδή θα γίνουν σύμμαχοι με τους Αργείους αφού αποστατήσουν απ' αυτούς, και έλεγαν πως αυτοί (οι Κορίνθιοι) θα πατήσουν τους όρκους και πως ήδη αδικούσαν επειδή δε δέχονται τις συνθήκες με τους Αθηναίους, μολονότι ήταν συμφωνημένο να είναι έγκυρο οτιδήποτε αποφασίσει η πλειονότητα των συμμάχων, εκτός αν υπάρχει κάποιο εμπόδιο από τους θεούς ή τους ήρωες.

η ελπίδα στην ώρα του κινδύνου

 η ελπίδα εἰναι πολύ επικίνδυνο πράγμα για ανθρώπους που τα παίζουν όλα για όλα

κείμενο

᾿Ελπὶς δὲ κινδύνῳ παραμύθιον οὖσα τοὺς μὲν ἀπὸ περιουσίας χρωμένους αὐτῇ, κἂν βλάψῃ, οὐ καθεῖλεν· τοῖς δ' ἐς ἅπαν τὸ ὑπάρχον ἀναρριπτοῦσι (δάπανος γὰρ φύσει) ἅμα τε γιγνώσκεται σφαλέντων καὶ ἐν ὅτῳ ἔτι φυλάξεταί τις αὐτὴν γνωρισθεῖσαν οὐκ ἐλλείπει. ὃ ὑμεῖς ἀσθενεῖς τε καὶ ἐπὶ ῥοπῆς μιᾶς ὄντες μὴ βούλεσθε παθεῖν μηδὲ ὁμοιωθῆναι τοῖς πολλοῖς, οἷς παρὸν ἀνθρωπείως ἔτι σῴζεσθαι, ἐπειδὰν πιεζομένους αὐτοὺς ἐπιλίπωσιν αἱ φανεραὶ ἐλπίδες, ἐπὶ τὰς ἀφανεῖς καθίστανται μαντικήν τε καὶ χρησμοὺς καὶ ὅσα τοιαῦτα μετ' ἐλπίδων λυμαίνεται.(Θουκυδίδης, Ε. 103)

μετάφραση

Στην ώρα του κινδύνου η ελπίδα είναι παρηγοριά, και όσους στηρίζονται σ' αυτήν -όταν έχουν και περίσσια δύναμη- μπορεί να τους βλάψει, αλλά δεν τους καταστρέφει. Όποιος, όμως, εμπιστεύεται σ' αυτήν για να τα παίξει όλα για όλα - η φύση της ελπίδας είναι παντα τέτοια ώστε να παρασύρει- τότε μόνο αντιλαμβάνεται ποια είναι η πραγματική ουσία της, όταν έχει πια καταστραφεί και δεν έχει κανέναν τρόπο να φυλαχτεί από αυτήν αφού την γνωρίσει. Μην θελήσετε, λοιπόν, να το πάθετε σεις που είσαστε  αδύναμοι και βρίσκεστε στο χείλος της καταστροφής και μην θελήσετε να μοιάσετε στους πολλούς οι οποίοι, ενώ μπορούν ακόμα να σωθούν με ανθρώπινα μέσα, όταν βρεθούν μπροστά στην καταστροφή και τους εγκαταλείψουν εύλογες ελπίδες, καταφεύγουν σε φανταστικά σχήματα, στην μαντική και στους χρησμούς και όσα άλλα τέτοια τρέφουν τις προσδοκίες που οδηγούν στην καταστροφή. (μετ. Άγγελου Βλάχου)

ΥΛΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2014 ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Μεγάλη σύγχυση έχει προκληθεί από δημοσιεύματα για μείωση της εξεταστέας ύλης στο μάθημα των ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ γ΄ Λυκείου. 
Με  βάση το φύλλο 2721/13 Οκτωβρίου 2014 της Εφημερίδας της Κυβέρνησης (ΦΕΚ) η μείωση αφορά την ύλη της Δ΄Τάξης του Εσπερινού Γενικού Λυκείου (156273/Γ2): από τον ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ δεν αποτελούν εξεταστέα ύλη οι Ενότητες 2 και 3· από τα ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ του Αριστοτέλη η Ενότητα 10 και από τα ΠΟΛΙΤΙΚΑ η Ενότητα 17. 
Για τη Γ τάξη του Γενικού Λυκείου (156279/Γ2) δεν προβλέπεται μείωση της ύλης.