συντακτικά ισοδύναμα

 κείμενο

ἐγὼ μέν, ὦ Σεύθη, ταῦτα ὡς φίλου ὄντος σου  προυνοούμην, ὅπως σύ τε ἄξιος δοκοίης εἶναι ὧν οἱ θεοί σοι ἔδωκαν ἀγαθῶν ἐγώ τε μὴ διαφθαρείην ἐν τῇ στρατιᾷ. εὖ γὰρ ἴσθι ὅτι νῦν ἐγὼ οὔτ' ἂν ἐχθρὸν βουλόμενος κακῶς ποιῆσαι δυνηθείην σὺν ταύτῃ τῇ στρατιᾷ οὔτ' ἂν εἴ σοι πάλιν βουλοίμην βοηθῆσαι, ἱκανὸς ἂν γενοίμην. οὕτω γὰρ πρός με ἡ στρατιὰ διάκειται. καίτοι αὐτόν σε μάρτυρα σὺν θεοῖς εἰδόσι ποιοῦμαι ὅτι οὔτε ἔχω παρὰ σοῦ ἐπὶ τοῖς στρατιώταις οὐδὲν οὔτε ᾔτησα πώποτε εἰς τὸ ἴδιον τὰ ἐκείνων οὔτε ἃ ὑπέσχου μοι ἀπῄτησα· ὄμνυμι δέ σοι μηδὲ ἀποδιδόντος δέξασθαι ἄν, εἰ μὴ καὶ οἱ στρατιῶται ἔμελλον τὰ ἑαυτῶν συναπολαμβάνειν. (ξ.κ.α.7.7.37)

ασκήσεις 

1. ὄντος, βουλόμενος, εἰδόσι: να αναλυθούν στο αντίστοιχο είδος δευτερεύουσας πρότασης.

2.  εὖ γὰρ ἴσθι ὅτι νῦν ἐγὼ οὔτ' ἂν ἐχθρὸν βουλόμενος κακῶς ποιῆσαι δυνηθείην σὺν ταύτῃ τῇ στρατιᾷ: να αντικατασταθεί η δευτερεύουσα πρόταση με τα συντακτικά ισοδύναμά της.

3.   Οι προτάσεις με ρήμα το  δοκοίης και διαφθαρείης να μετατραπούν στο αντίστοιχο είδος μετοχής.

4.   δέξασθαι ἄν: Να μεταφερθεί στον ευθύ λόγο και να δικαιολογηθεί η μεταφορά.

5.   Να συνταχθεί αναλυτικά η πρόταση με ρήμα το ἔδωκαν.

6.    φίλου, ἐχθρόν, ἴδιον: Να γραφούν τα παραθετικά τους.

7.  μάρτυρα, στρατιώταις: Να κλιθουν στους δύο αριθμούς.

 

Η ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΤΧ. ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ ΛΟΓΟ

κείμενο

᾿Αλλὰ γὰρ λόγον ἀνοσιώτερον καὶ ἀπιστότερον οὐδένα πώποτ' ἐγὼ εἰπόντα οἶδα, οἳ τοῦτο μόνον ἡγήσαντο δεῖν, τολμῆσαι κατηγορῆσαι· εἰ δ' ἐλεγχθήσονται ψευδόμενοι, οὐδὲν αὐτοῖς ἐμέλησεν.  ῞Ωσπερ οὖν, εἰ ἀληθῆ ἦν ταῦτα ἅ μου κατηγόρησαν, ἐμοὶ ἂν ὠργίζεσθε καὶ ἠξιοῦτε δίκην τὴν μεγίστην ἐπιτιθέναι, οὕτως ἀξιῶ ὑμᾶς, γιγνώσκοντας ὅτι ψεύδονται, πονηρούς τε αὐτοὺς νομίζειν, χρῆσθαί τε τεκμηρίῳ ὅτι εἰ τὰ δεινότατα τῶν κατηγορηθέντων περιφανῶς ἐλέγχονται ψευδόμενοι, ἦ που τά γε πολλῷ φαυλότερα ῥᾳδίως ὑμῖν ἀποδείξω ψευδομένους αὐτούς. (Ανδοκ. Περί Μυστηρίων, 23-24)

σχόλια

ἐλέγχομαι + κτγρμτ. μτχ. = αποδεικνύομαι ότι // δίκην ἐπιτίθημι = επιβάλλω τιμωρία // ἦ που = υποθέτω, στοχάζομαι

Η κατηγορηματική μτχ. είναι μορφή πλάγιου λόγου. Στον ευθύ γίνεται κύρια πρόταση κρίσης: ἀποδείξω ψευδομένους αὐτούς = οὗτοι ψεύδονται // λόγον ἀνοσιώτερον καὶ ἀπιστότερον οὐδένα πώποτ' ἐγὼ εἰπόντα οἶδα = λόγον ἀνοσιώτερον καὶ ἀπιστότερον οὐδεὶς πώποτ' εἶπεν

ασκήσεις

1.  Να κλιθεί η προστακτική των ρηματικών τύπων του κειμένου με έντονη γραφή στον χρόνο που απαντούν στο κείμενο.

2.  Να αναγνωριστεί το είδος των αντωνυμιών του κειμένου και να γραφεί η ίδια πτώση στον άλλον αριθμό (εφόσον γίνεται).

3.  ῥᾳδίως: Να γραφούν τα παραθετικά του και να κλιθούν στον συγκριτικό ο ενικός στο θηλυκό  και ο πληθυντικός στο ουδέτερο.

4.  Να χαρακτηριστεί το είδος των δευτερευουσών προτάσεων του κειμένου και να προσδιοριστεί η συντακτική τους θέση.

5.  Να χαρακτηριστεί το είδος των υποθετικών λόγων του κειμένου.

6.  νομίζειν, χρῆσθαι: Να μεταφερθούν στον ευθύ λόγο.

  

ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ

Να προσδιοριστεί το είδος των υποθετικών λόγων (φανερών-λανθανόντων- εξαρτημένων) στα παραδείγματα που ακολουθούν: 

1. ᾿Εγὼ γὰρ ἡγοῦμαι καὶ τὴν πόλιν ἡμᾶς ἄμεινον οἰκήσειν καὶ βελτίους αὐτοὺς ἔσεσθαι καὶ πρὸς ἁπάσας τὰς πράξεις ἐπιδώσειν, ἢν παυσώμεθα τῆς ἀρχῆς τῆς κατὰ θάλατταν ἐπιθυμοῦντες.  

2. οὐδ' ὁπότε μὲν δόξειεν αὐτοῖς, τριακοσίους βοῦς ἔπεμπον, ὁπότε δὲ τύχοιεν, τὰς πατρίους θυσίας ἐξέλειπον· οὐδὲ τὰς μὲν ἐπιθέτους ἑορτὰς, αἷς ἑστίασίς τις προσείη, μεγαλοπρεπῶς ἦγον, ἐν δὲ τοῖς ἁγιωτάτοις τῶν ἱερῶν ἀπὸ μισθωμάτων ἔθυον.

3. Εἰ μὲν ὅμοιος ἦν ὁ λόγος ὁ μέλλων ἀναγνωσθήσεσθαι τοῖς ἢ πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἢ πρὸς τὰς ἐπιδείξεις γιγνομένοις, οὐδὲν ἂν οἶμαι προδιαλεχθῆναι περὶ αὐτοῦ.

4. μὴ γὰρ τούτων δηλωθεισῶν πολλοῖς ἂν ἴσως ἄτοπος εἶναι δόξειεν.

5. ἔπειτα χρημάτων ηὐπόρει καὶ ἔπραττεν ἃ δόξειεν αὐτῷ, οὐ προλέγων ἐν τοῖς ψηφίσμασιν, οὐδ' ἐν τῷ φανερῷ βουλευόμενος, οὐδ' ὑπὸ τῶν συκοφαντούντων κρινόμενος.

6. λέγων ὅτι θεῖος εἴη ᾿Αστυφίλῳ καὶ ἀποφανοίη διαθήκας ἐκεῖνον καταλελοιπότα, εἴ τις αὐτῷ κοινώσαιτο·

7. ὁ δὲ Κῦρος γιγνώσκων ὅτι οἴχοιτο συστήσων εἴ τι δύναιτο ἀντίπαλον ἑαυτῷ, ἀντιπαρεσκευάζετο ἐρρωμένως, ὡς μάχης ἔτι δεῆσον.

8. ᾿Αλλ' εἴ τις θεῶν αἵρεσίν σοι δοίη, μετὰ ποίας ἂν ἐπιμελείας καὶ διατριβῆς εὔξαιο τὸν βίον διαγαγεῖν, οὐδεμίαν ἕλοι' ἂν, εἴπερ ἐμοὶ συμβούλῳ χρῷο, μᾶλλον ἢ ταύτην.

ι. εἰ δὲ καὶ τῷ ἡγεμόνι πιστεύσομεν ὃν ἂν Κῦρος διδῷ, τί κωλύει καὶ τὰ ἄκρα ἡμῖν κελεύειν Κῦρον προκαταλαβεῖν; ἐγὼ γὰρ ὀκνοίην μὲν ἂν εἰς τὰ πλοῖα ἐμβαίνειν ἃ ἡμῖν δοίη,  μὴ ἡμᾶς ταῖς τριήρεσι καταδύσῃ, φοβοίμην δ' ἂν τῷ ἡγεμόνι ὃν δοίη ἕπεσθαι, μὴ ἡμᾶς ἀγάγῃ ὅθεν οὐκ ἔσται ἐξελθεῖν. 
10.  εἰ δ' ἡ πόλις δοίη ἑκάστῃ αὐτῶν ἴσα ἀνδράποδα, αἱ δὲ κοινωσάμεναι τὴν τύχην καινοτομοῖεν, οὕτως ἄν, εἰ μία εὕροι, πάσαις ἂν λυσιτελὲς ἀποδείξειεν, εἰ δὲ δύο ἢ τρεῖς ἢ τέτταρες ἢ αἱ ἡμίσειαι εὕροιεν, δῆλον ὅτι <ἔτι> λυσιτελέστερα ἂν τὰ ἔργα ταῦτα γίγνοιτο.