ΒΙΑ: ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Κείμενο Όταν η φρίκη ψυχαγωγεί

Κι ενώ η υπόθεση της τρομοκρατικής επίθεσης στη Βοστώνη είναι ακόμη «ζεστή», με την υφήλιο να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ιστοσελίδα δημιούργησε βιντεοπαιχνίδι με τον τίτλο «Μαραθώνιος της Βοστώνης 2013: Τρόμος στους δρόμους». Οι παίκτης μπαίνει στο «πετσί» ενός μαραθωνοδρόμου που προσπαθεί να αποφύγει τις βόμβες, ενώ γύρω του δρομείς διαμελίζονται μέσα σε κρουνούς αίματος, σώματα μεταμορφώνονται σε άμορφες μάζες, το οδόστρωμα γεμίζει ακρωτηριασμένα μέλη. Το σκηνικό είναι απόλυτα ρεαλιστικό καθώς το παιχνίδι έχει ενσωματώσει πραγματικές εικόνες από την τραγωδία με αληθινούς νεκρούς. Τα τελευταία εξήντα χρόνια μελετούν οι επιστήμονες τις επιπτώσεις των βίαιων ηλεκτρονικών παιχνιδιών στη συμπεριφορά των νέων. Και ακόμη, μία μερίδα τους ισχυρίζεται ότι αφυπνίζουν τα επιθετικά ένστικτα και «παγιώνουν» τη βίαιη συμπεριφορά, ενώ μια άλλη θεωρεί ότι η επίδραση είναι προσωρινή (υψηλή αρτηριακή πίεση, αρνητική διάθεση, αδυναμία συνεργασίας) και ότι δε βεβαιώνεται πως η συχνή έκθεση στη βία ενισχύει την επιθετικότητα σε βάθος χρόνου. Μάλιστα ορισμένοι ειδικοί παρατηρούν ότι την τελευταία 20ετία, στις ΗΠΑ, ενώ η πώληση βίαιων ηλεκτρονικών παιχνιδιών διπλασιάστηκε, η νεανική εγκληματικότητα αντίθετα περιορίστηκε στο μισό. Και συμπεραίνουν ότι τα αιμοσταγή παιχνίδια αποκλιμακώνουν τα βίαια ένστικτα των νέων και, καθώς τους καθηλώνουν πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή, τους κρατούν μακριά από το αληθινό έγκλημα στους δρόμους... Δε λαμβάνεται, όμως, υπόψη το γεγονός ότι η υπέρμετρη χρήση μειώνει για τον νέο την αξία της επικοινωνίας με το πραγματικό περιβάλλον, ούτε ότι, παρά την ποσοτική μείωση, υπάρχει μια ποιοτική αύξηση της βίας, με συχνότερα περιστατικά μαζικών φόνων. Είκοσι επτά μαθητές και δασκάλους σκότωσε τον περασμένο Δεκέμβριο στο Νιούταουν ο Ανταμ Λάντσα, ενώ τον περασμένο Ιούλιο, ο Τζέιμς Χολμς, ντυμένος Μπάτμαν, είχε δολοφονήσει 12 άτομα σε κινηματογράφο του Κολοράντο. Και τα περιστατικά είναι δεκάδες πηγαίνοντας προς τα πίσω, μέχρι το 2007, όταν στο Πολυτεχνείο της Βιρτζίνια φοιτητής είχε δολοφονήσει 32 άτομα. Σε καμία περίπτωση, φυσικά, δεν οφείλονται στη χρήση, ή τουλάχιστον μόνο στη χρήση αιματοβαμμένων παιχνιδιών, τα οποία μάλλον αντιγράφουν τις πραγματικές κοινωνίες της βίας, όπου φανερά ή υποδόρια το όπλο, η λεπίδα, το ρόπαλο, ο αθέμιτος ανταγωνισμός, η παρανομία αποτελούν μέσα επικράτησης και πρότυπα επιτυχίας. Όμως, τι κοινωνία είναι αυτή που τέρπεται με το φρικώδες, που ψυχαγωγείται με το αποτρόπαιο, το απεχθές, το μακάβριο; Που αποζητεί η βαρβαρότητα, η ασχήμια, η κακία να αποτελούν το φυσικό πλαίσιο εκτόνωσης των αδιεξόδων; Ζούμε μια βαθιά πολιτιστική κρίση, που δημιουργεί εκτεταμένη σύγχυση. Οι φρικαλεότητες -στις οποίες υποτίθεται ότι καταφεύγει κανείς για να αποσυμπιέσει την οργή του- ποτέ δεν έκαναν καλύτερο τον κόσμο. Αντίθετα, πάντα συντηρούσαν τον κυνισμό και τη διαστροφή. Το τερατώδες, το βάναυσο δεν σταματούν το κακό, δεν αίρουν το αίνιγμα της αέναης αναπαραγωγής του· απλά ανοικοδομούν στέρεα την πεποίθηση ότι υπάρχει πιο έντονη ηδονή στο αίμα παρά στην αρετή. Ότι δεν είναι η ορθοφροσύνη η καλοσύνη, η νομιμότητα, αλλά η αχρειότητα, η σαπίλα, ο βόρβορος που αποτελούν τη γυμνή αλήθεια και την πραγματική ουσία της ζωής. (Της Τασούλας Καραϊσκάκη, Καθημερινή, 28-4-13) ασκήσεις Α. Να γίνει πύκνωση του κειμένου σε μια περιεκτική παράγραφο των 110 περίπου λέξεων. Β. 1.  ΄΄ Οι φρικαλεότητες ποτέ δεν έκαναν καλύτερο τον κόσμο΄΄: Να αναπτυχθεί η άποψη αυτή σε μία παράγραφο των 100 περίπου λέξεων. 2.  Να προσδιοριστεί αιτιολογημένα το είδος της συλλογιστικής πορείας που ακολουθεί η αρθογράφος στην 1η παράγραφο του κειμένου. 3.  Να εντοπιστούν οι  μέθοδοι ανάπτυξης και τα μέσα πειθούς της 2ης παραγράφου. 4.  Ποιος είναι ο λειτουργικός ρόλος των ερωτήσεων της 3ης παραγράφου; 5.  Να δοθεί μία συνώνυμη για κάθε λέξη του κειμένου με έντονη γραφή. 6.  Να δοθεί μία αντώνυμη για κάθε υπογραμμισμένη λέξη του κειμένου με πλάγια στοιχεία. 7.  Να δικαιολογηθεί η χρήση των εισαγωγικών στην 1η παράγραφο. Γ.  ΄΄ Τα τελευταία εξήντα χρόνια μελετούν οι επιστήμονες τις επιπτώσεις των βίαιων ηλεκτρονικών παιχνιδιών στη συμπεριφορά των νέων΄΄: α.  Ποια είναι η άποψή σου για τις επιπτώσεις των παιχνιδιών αυτών στη συμπεριφορά των νέων; β.  Ποιοι παράγοντες, κατά τη γνώμη σου, ευθύνονται για τη διαμόρφωση ενός βίαιου χαρακτήρα; γ.  Πώς  μπορεί το σχολείο να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας απέναντι σε όλους εκείνους τους παράγοντες που εξαγριώνουν τις ανθρώπινες ψυχές και τις κάνουν να φέρονται βίαια; Να εκθέσεις τις απόψεις σου σε ένα άρθρο 500 περίπου λέξεων, που θα δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του σχολείου σου.

ΜΑΘΗΜΑ 41 (XLI)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Curius et Fabricius, antiquissimi viri, et his antiquiōres Horatii plane ac dilucide cum suis locūti sunt; non Sicanōrum aut Pelasgōrum, qui primi coluisse Italiam dicuntur, sed aetātis suae verbis utebantur. Tu autem, proinde quasi cum matre Evandri nunc loquāris, sermōne abhinc multis annis iam obsolēto uteris, quod neminem scire atque intellegere vis, quae dicas. Quin, homo inepte, taces, ut consequāris, quod vis? Sed antiquitātem tibi placēre dicis, quod honesta et bona et modesta sit. Sic ergo vive, ut viri antīqui, sed sic loquere, ut viri aetātis nostrae; atque id quod a C. Caesare scriptum est, habe semper in memoriā et in pectore: "tamquam scopulum, sic fugias verbum insolens atque inaudītum".

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

 his =  quam hi

cum suis: προσδιορίζει το locūti sunt και δηλώνει κοινωνία

 qui: υποκ. και του ειδικού απρμφ. coluisse (ταυτοπροσωπία) επειδή η εξάρτηση είναι από το  προσωπικό παθητικό λεκτικό ρήμα dicuntur (άρση λατινισμού)

primi: προσοχή!!! Υπερθετικός· επιρρηματ. κατηγορούμενο που αναφέρεται στο qui και δηλώνει σειρά

utor +  αφαιρετ. Μολονότι συντάσσεται με αφαιρετική, γίνεται γερουνδιακή έλξη.

sermone:γένους αρσενικού· αντικείμενο στο uteris και υποκ. στην επιθετ. μτχ. obsoleto

abhinc multis annis =  abhinc multos annos / ante hos multos annos

quod (neminem)/ quod (sit):αιτιολογικός σύνδεσμος (όχι αναφορ. αντων.)

quod (vis)/quod (scriptum est): αναφορική αντων.

neminem: αόρ. αντων. (nullius, nemini, neminem, nullo / nulli, nullorum, …)

scire: προστ. ενεστ. από τον μέλλοντα (scito, scitote)

 vis: το ρήμα volo και όχι το ουσιαστικό vis

quae: ερωτηματική αντωνυμία (quis, quis, quid· προσοχή!!! το θηλυκό στον ενικό έχει ίδιους τύπους με το αρσενικό: quis, cuius, cui, quem, - , quo)

ut viri antiqui =  ut viri antiqui vivebant

loquere: β΄ ενικό προστακτικής ενεστώτα

 ut viri aetatis nostrae =  ut viri aetatis nostrae loquuntur

tamquam scopulum =  tamquam scopulus sit (υποθετική παραβολική)

ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ

1.  ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΕ ΜΕΤΟΧΗ

quod scriptum est =  scriptum

2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ ΣΕ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

sermone… obsoleto =  sermone qui… obsoletus est

3.  ΟΙ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

§   qui primi coluisse Italiam dicuntur: αναφορ. προσδιορ., με οριστική (πραγματικό)

§   proinde quasi cum matre Evandri nunc loquāris: υποθετική παραβολική με υποτακτική επειδή η σύγκριση αφορά μια υποθετική κατάσταση· ενεστώτα λόγω εξάρτησης από ρήμα αρκτικού χρόνου = σύγχρονο

§   quod neminem scire atque intellegere vis: αιτιολογική με οριστική = αιτιολογία αντικειμενική

§   quae dicas: πλάγια μερικής άγνοιας, αντικείμενο στα απρμφ. scire-intellegere· με υποτακτική επειδή θεωρείται ότι η εξάρτηση δίνει υποκειμενική χροιά στο περιεχόμενο της πρότασης· ενεστώτα λόγω εξάρτησης από ρήμα αρκτικού χρόνου = σύγχρονο στο παρόν.

§   ut consequāris: τελική, επιρρηματ. σκοπού στην ευθεία ερώτηση της περιόδου· εισάγεται με το ut (καταφατική)· εκφέρεται με υποτακτική ενεστ. λόγω εξάρτησης από ρήμα αρκτικού χρόνου· ιδιομορφία στην ακολουθία των χρόνων.

§   quod vis: αναφορ. προσδιορ., με οριστική (πραγματικό)

§   quod honesta et bona et modesta sit: αιτιολογική, επιρρηματ. προσδιορ. αιτίας στην κύρια της περιόδου· με υποτακτική = υποκειμενική αιτιολογία.

§   ut viri antīqui: ενν. vivebant: δευτ. επιρρηματ. απλή παραβολική πρότ. που λειτουργεί ως β΄ όρος σύγκρισης· εισάγεται με το ut, εκφέρεται με οριστική επειδή η σύγκριση αφορά δύο πράξεις  ή καταστάσεις που είναι ή θεωρούνται αντικειμενική πραγματικότητα.

§   ut viri aetātis nostrae ενν. loquuntur: δευτ. επιρρηματ. απλή παραβολική πρότ. που λειτουργεί ως β΄ όρος σύγκρισης· εισάγεται με το ut, εκφέρεται με οριστική επειδή η σύγκριση αφορά δύο πράξεις  ή καταστάσεις που είναι ή θεωρούνται αντικειμενική πραγματικότητα.

§   quod a C. Caesare scriptum est:  αναφορ. προσδιορ., με οριστική (πραγματικό)

§   tamquam scopulum = tamquam scopulus sit: πρόκειται για δευτ. υποθετική παραβολική πρόταση· εκφέρεται με υποτακτική επειδή η σύγκριση αφορά μια υποθετική πράξη ή κατάσταση· χρόνου ενεστώτα λόγω εξάρτησης από αρκτικό χρόνο (fugias) και δηλώνει το σύγχρονο στο παρόν.

4.   ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΟΝΟΜΑΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ

Ον. ρημ. τύπος	Συντ. θέση	Υποκείμ.
¨        coluisse ¨        obsoleto ¨        scire ¨        intellegere ¨        placere	ειδ. απρμφ., αντικ.  στο dicuntur επιθετ. μτχ.   τελικό απρμφ., αντικ. στο vis τελικό απρμφ., αντικ. στο vis ειδικό, αντικ. στο dicis	qui (ταυτ.) sermone tu (ταυτ.) tu (ταυτ.) antiquitatem (ετεροπρ.)