ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ 2013

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

ΤΕΤΑΡΤΗ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

1. Διδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο

Πλάτωνος Πολιτεία (519D-520A)

Ἡμέτερον δὴ ἔργον, ἦν δ’ ἐγώ, τῶν οἰκιστῶν τάς τε βελτίστας φύσεις ἀναγκάσαι ἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημα ὃ ἐν τῷ πρόσθεν ἔφαμεν εἶναι μέγιστον, ἰδεῖν τε τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν, καὶ ἐπειδὰν ἀναβάντες ἱκανῶς ἴδωσι, μὴ  ἐπιτρέπειν αὐτοῖς ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.

Τὸ ποῖον δή;

Τὸ αὐτοῦ, ἦν δ’ ἐγώ, καταμένειν καὶ μὴ ἐθέλειν πάλιν καταβαίνειν παρ’ ἐκείνους τοὺς δεσμώτας μηδὲ μετέχειν τῶν παρ’ ἐκείνοις πόνων τε καὶ τιμῶν, εἴτε φαυλότεραι εἴτε σπουδαιότεραι.

Ἔπειτ’, ἔφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καὶ ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατὸν αὐτοῖς ὂν ἄμεινον;

Ἐπελάθου, ἦν δ’ ἐγώ, πάλιν, ὦ φίλε, ὅτι νόμῳ οὐ τοῦτο μέλει, ὅπως ἕν τι γένος ἐν πόλει διαφερόντως εὖ πράξει, ἀλλ’ ἐν ὅλῃ τῇ πόλει τοῦτο μηχανᾶται ἐγγενέσθαι, συναρμόττων τοὺς πολίτας πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ, ποιῶν μεταδιδόναι ἀλλήλοις τῆς ὠφελίας ἣν ἂν ἕκαστοι τὸ κοινὸν δυνατοὶ ὦσιν ὠφελεῖν καὶ αὐτὸς ἐμποιῶν τοιούτους ἄνδρας ἐν τῇ πόλει, οὐχ ἵνα ἀφιῇ τρέπεσθαι ὅπῃ ἕκαστος βούλεται, ἀλλ’ ἵνα καταχρῆται αὐτὸς αὐτοῖς ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως.

Ἀληθῆ, ἔφη· ἐπελαθόμην γάρ.

Α1. Από το κείμενο που σας δίνεται να μεταφράσετε στη νέα ελληνική γλώσσα το απόσπασμα: «Ἔπειτ’, ἔφη... ἐπελαθόμην γάρ.».

Μονάδες 10

Β1. «βελτίστας φύσεις», «τὸ ἀγαθὸν», «ἀναβῆναι...τὴν ἀνάβασιν»: ποιο είναι το περιεχόμενο των παραπάνω όρων και πώς συνδέονται μεταξύ τους σύμφωνα με το κείμενο που σας δίνεται;

Μονάδες 15

Β2. Ποιος είναι ο σκοπός του «νόμου» και με ποια μέσα επιδιώκεται η πραγματοποίησή του σύμφωνα με το κείμενο που σας δίνεται;

Μονάδες 15

Β3. Στην πλατωνική πολιτεία ποια είναι η διαίρεση σε τάξεις και ο ρόλος της καθεμιάς;

Μονάδες 10

Β4. άφιξη, προσαρμογή, πολιτισμός, τρόπος, επιμελητής: για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής να γράψετε μια ετυμολογικά συγγενή λέξη από το κείμενο.

Μονάδες 10

2. Αδίδακτο κείμενο

Ισοκράτους Περί Αντιδόσεως 232-234

Μετὰ δὲ ταῦτα Κλεισθένης ἐκπεσὼν ἐκ τῆς πόλεως ὑπὸ τῶν τυράννων, λόγῳ πείσας τοὺς Ἀμφικτύονας δανεῖσαι τῶν τοῦ θεοῦ χρημάτων αὑτῷ, τόν τε δῆμον κατήγαγε καὶ τοὺς τυράννους ἐξέβαλε καὶ τὴν δημοκρατίαν ἐκείνην κατέστησε τὴν αἰτίαν τοῖς Ἕλλησι τῶν μεγίστων ἀγαθῶν γενομένην· ἐπὶ δὲ τούτῳ Θεμιστοκλῆς ἡγεμὼν ἐν τῷ πολέμῳ τῷ Περσικῷ γενόμενος, συμβουλεύσας τοῖς προγόνοις ἡμῶν ἐκλιπεῖν τὴν πόλιν, ὃ τίς ἂν οἷός τ’ ἐγένετο πεῖσαι μὴ πολὺ τῷ λόγῳ διενεγκών; εἰς τοῦτ’ αὐτῶν τὰ πράγματα προήγαγεν, ὥστ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀνάστατοι γενόμενοι πολὺν χρόνον δεσπόται τῶν Ἑλλήνων κατέστησαν.

ἐ κ π ί π τ ω : ε ξ ο ρ ί ζ ο μ α ι

κ α τ ά γ ω  τ ὸ ν  δ ῆ μ ο ν : ε π α ν α φ έ ρ ω  τ η  δ η μ ο κ ρ α τ ί α

Γ1. Να μεταφράσετε στη νέα ελληνική γλώσσα το παραπάνω κείμενο.

Μονάδες 20

Γ2. Να γράψετε τον ζητούμενο τύπο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του

κειμένου:

ταῦτα: τη δοτική πληθυντικού στο αρσενικό γένος

πόλεως: την κλητική στον ίδιο αριθμό

πείσας: το απαρέμφατο του παρακειμένου στην ίδια φωνή

κατήγαγε: το β΄ ενικό πρόσωπο στην προστακτική του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή

Ἕλλησι: την ονομαστική του ενικού

μεγίστων: τη γενική ενικού του θηλυκού γένους στον συγκριτικό βαθμό

ἡγεμών: την αιτιατική πληθυντικού

ἐκλιπεῖν: το γ΄ ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην ίδια φωνή

ὀλίγας: το επίρρημα στον ίδιο βαθμό

γενόμενοι: τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα.

Μονάδες 10

Γ3. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων του κειμένου: ἐκπεσών, τοὺς τυράννους, ἡγεμών, ἡμῶν, ἐκλιπεῖν.

Μονάδες 10

Η ΕΥΚΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

ΚΥΡΙΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ	α. δυνητική ευκτική (κρίσης ): νῦν δ' ἅπαντες ἂν ὁμολογήσειαν τυραννίδα καὶ τῶν θείων ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀνθρωπίνων μέγιστον καὶ σεμνότατον καὶ περιμαχητότατον εἶναι.   β.  ευχετική (επιθυμίας): ᾿Αλλ', ὦ Ζεῦ, ἔφη, καὶ τούτοις πόλλ' ἀγαθὰ δοῖεν οἱ θεοί γ.  πλαγίου λόγου: καὶ ἔλεγον πολλοὶ κατὰ ταὐτὰ ὅτι παντὸς ἄξια λέγει Σεύθης· χειμὼν γὰρ εἴη καὶ οὔτε οἴκαδε ἀποπλεῖν τῷ τοῦτο βουλομένῳ δυνατὸν εἴη // ἀποκρίνεται αὐτῷ Ποσείδιππος ὁ  κυβερνήτης ὅτι τριήραρχός τε ἐγὼ τῆς νεὼς εἴην καὶ ὑπεύθυνος, καὶ τὸν μισθὸν παρ' ἐμοῦ λαμβάνοι· πλεύσοιτο οὖν οἷ ἐγὼ κελεύω, εἰς Θάσον ὡς τὸν στρατηγόν.  (Στο Συντακτικό Α.Ε. του Ρ. Κύννερου, σελ. 1268-1269 αναφέρεται:΄΄Παρενθετικαί προτάσ., καὶ ἰδίᾳ τοιαῦται, αἵτινες συμπλέκονται μετὰ τοῦ γάρ ἤ του οὖν, συχνά, εἰ καὶ γραμματικῶς εἶναι κύρ. προτάσ., παρεισάγονται ἐν τῷ πλαγίῳ λόγῳ κατ’ εὐκτικήν ἄνευ εἰσαγωγικοῦ συνδέσμ., καὶ μάλιστα κανονικῶς, ὅταν προηγῆται πρότασ. εἰσηγουμένη διὰ τοῦ ὅτι ἤ ὡς ἠ καὶ αἰτιατ. σ. ἀπαρεμφ., ὥστε ἡ παρενθετικὴ πρότασ. ἀποτελεῖ συνέχειαν τοῦ προηγουμένου΄΄).
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ	1.    ΕΙΔΙΚΕΣ α. δυνητική: Μέχρι μὲν οὖν τούτων οἶδ' ὅτι πάντες ἂν ὁμολογήσειαν πλείστων ἀγαθῶν τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν αἰτίαν γεγενῆσθαι        β.  πλαγίου λόγου: ἔλεγον πρὸς τὸν ᾿Αγησίλαον ὡς   παράνομα ποιοίη Λύσανδρος
	2.    ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ α. δυνητική:  Ἆρά γε ἐπῄνεσε τὸν Ἀγαμέμνονα ὅτι αἰχμητὴς κρατερὸς ἂν εἴη;        β.  πλαγίου λόγου:  οἱ  Ἕλληνες ἐθαύμαζον ὅτι οὐδαμοῦ Κῦρος φαίνοιτο.
	3.     ΤΕΛΙΚΕΣ α. πλαγίου λόγου:   ἦγον τὴν φάλαγγα ἐπὶ τὰ δεξιά, ὅπως ὑπερέχοιεν τῷ κέρατι τῶν πολεμίων      β.  δυνητική:   λάθρᾳ γε μέντοι ἔδωκε χρήματα ᾿Ανταλκίδᾳ, ὅπως ἂν πληρωθέντος ναυτικοῦ ὑπὸ Λακεδαιμονίων οἵ τε ᾿Αθηναῖοι καὶ οἱ σύμμαχοι αὐτῶν μᾶλλον τῆς εἰρήνης προσδέοιντο      γ.  από έλξη από προηγούμενη ευκτική: ἆρ' οὐκ ἂν ἐπὶ πᾶν ἔλθοι ὡς ἡμᾶς τὰ ἔσχατα αἰκισάμενος πᾶσιν ἀνθρώποις φόβον παράσχοι τοῦ στρατεῦσαί ποτε ἐπ' αὐτόν;      δ. υποκειμενικός σκοπός: ἴσως δέ που ἢ ἀποσκάπτει τι ἢ ἀποτειχίζει, ὡς ἄπορος εἴη ἡ ὁδός.
	4.     ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ α. δυνητική:  πλοῖα ὑμῖν πάρεστιν, ὥστε ἐξαίφνης ἂν ἐπιπέσοιτε ὅπῃ ἂν βούλησθε        β.  πλαγίου λόγου:  οἱ νεκροὶ ὑπὸ τῷ τείχει ἔκειντο, ὥστε οὐδὲ κρείττοσιν  οὖσι διὰ τοὺς ἀπὸ τῶν πύργων ῥᾴδιον εἴη ἀνελέσθαι     γ. από έλξη από προηγούμενη ευκτική: ῎Ετι δὲ τούτου καταγελαστότερον, εἰ Φωκαεῖς μὲν, φεύγοντες τὴν βασιλέως τοῦ μεγάλου δεσποτείαν, ἐκλιπόντες τὴν ᾿Ασίαν εἰς Μασσαλίαν ἀπῴκησαν, ἡμεῖς δ' εἰς τοσοῦτον μικροψυχίας ἔλθοιμεν ὥστε τὰ προστάγματα τούτων ὑπομείναιμεν ὧν ἄρχοντες ἅπαντα τὸν χρόνον διετελέσαμεν.
	5.    ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ-ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ α. απλή:   ¬  ἀλλ' ἡσυχίαν εἶχεν ὁ δῆμος καὶ κατάπληξιν τοιαύτην ὥστε κέρδος ὁ μὴ πάσχων τι βίαιον, εἰ καὶ σιγῴη, ἐνόμιζεν.  ¬  οὐδεὶς γὰρ ἂν ἔτι πιστεῦσαι δύναιτο ὑμῖν, οὺδ’ εἰ πάνυ προθυμοῖτο
	6.  ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ      α. απλή: εἰ δὲ τοῖς λόγοις πείθοισθε  τοῖς ἐμοῖς,   ὅλην τὴν ῾Ελλάδα καλῶς ἂν διοικοῖτε      β. επαναληπτική: εἰ μὲν ἐπίοιεν οἱ Ἀθηναῖοι, Συρακόσιοι ὑπεχώρουν      γ. πλαγίου λόγου: πάλιν ἔλεγεν ὁ Θηραμένης ὅτι εἰ μή τις κοινωνοὺς ἱκανοὺς λήψοιτο τῶν πραγμάτων, ἀδύνατον ἔσοιτο τὴν ὀλιγαρχίαν διαμένειν        δ. δυνητική: η υπόθεση εξαρτάται από άλλη υπόθεση· καὶ ἐγὼ εἴπερ ἄλλῳ τῳ ἀνθρώπων πειθοίμην ἄν, καὶ σοὶ πείθομαι ( = αν θα ήταν δυνατό [αν κάποιος θα μου το διαβεβαίωνε] να πείθομαι σε κάποιον άλλον άνθρωπο, πείθομαι και σε σένα)
	7.  ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ α. δυνητική:   ἐπετροπεύθη δ' ὑπὸ Περικλέους, ὃν πάντες ἂν ὁμολογήσειαν καὶ σωφρονέστατον καὶ δικαιότατον καὶ σοφώτατον γενέσθαι τῶν πολιτῶν.      β.  απλή: ὑμῶν τοίνυν οὐδ' ἂν εἷς οὐδὲν ὧν ἰδίᾳ τινὶ δοίη, τοῦτ' ἀφέλοιτο  πάλιν      γ.  επαναληπτική: ὥστε ἄρχοντας ἔταττον οὕστινας ἐκεῖνος κελεύοι      δ.  ευχετική: τίς δ' ἂν ἄλλος μᾶλλον, ὃ μὴ γένοιτο, ἀνατρέψειεν τὴν πόλιν, εἰ λάβοιτ' ἐξουσίας;     ε. πλαγίου λόγου:  ἐκέλευον καὶ τὸν Θηραμένην λαβεῖν ὅντινα βούλοιτο
	8.   ΧΡΟΝΙΚΕΣ α. απλή: καὶ τοῦτον πρότερος ὑποδεχοίμην ἄν, ὁπότε ἔλθοι Ἀθήναζε      β.  επαναληπτική:  καὶ ὁπότε δὲ ὥρα εἴη ἀρίστου, ἀνέμενεν αὐτοὺς        γ.  πλαγίου λόγου: τὴν δὲ κρίσιν ἔφη ποιήσειν, ἐπεὶ διαβαίησαν ἐκ τῆς ᾿Ασίας εἰς τὴν Εὐρώπην, ἐν Χερρονήσῳ
	9.   ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ α. δυνητική:   τινὲς φοβοῦνται μὴ ματαία ἂν γένοιτο αὕτη ἡ κατασκευή      β.  πλαγίου λόγου:  ἐφοβοῦντο δὴ μὴ σύγκλητος ἐκκλησία γένοιτ' ἐξαίφνης
	10.   ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ α. δυνητική: ὁ δὲ Μειδίας συμμείξας τῷ Δερκυλίδᾳ ἠρώτα ἐπὶ τίσιν ἂν σύμμαχος γένοιτο.      β.  πλαγίου λόγου: ὁ μὲν αὐτὸν ἤρετο εἴ τι εἰδείη ἀγαθόν