ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 2017

Διδαγμένο κείμενο

Π λ ά τ ω ν ο ς, Π ρ ω τ α γ ό ρ α ς 322d-323c

Οὕτω δή, ὦ Σώκρατες, καὶ διὰ ταῦτα οἵ τε ἄλλοι καὶ Ἀθηναῖοι, ὅταν μὲν περὶ ἀρετῆς τεκτονικῆς ᾖ λόγος ἢ ἄλλης τινὸς δημιουργικῆς, ὀλίγοις οἴονται μετεῖναι συμβουλῆς, καὶ ἐάν τις ἐκτὸς ὢν τῶν ὀλίγων συμβουλεύῃ, οὐκ ἀνέχονται, ὡς σὺ φῄς —εἰκότως, ὡς ἐγώ φημι— ὅταν δὲ εἰς συμβουλὴν πολιτικῆς ἀρετῆς ἴωσιν, ἣν δεῖ διὰ δικαιοσύνης πᾶσαν ἰέναι καὶ σωφροσύνης, εἰκότως ἅπαντος ἀνδρὸς ἀνέχονται, ὡς παντὶ προσῆκον ταύτης γε μετέχειν τῆς ἀρετῆς ἢ μὴ εἶναι πόλεις. Αὓτη, ὦ Σώκρατες, τούτου αἰτία.

Ἵνα δὲ μὴ οἴῃ ἀπατᾶσθαι ὡς τῷ ὄντι ἡγοῦνται πάντες ἄνθρωποι πάντα ἄνδρα μετέχειν δικαιοσύνης τε καὶ τῆς ἄλλης πολιτικῆς ἀρετῆς, τόδε αὖ λαβὲ τεκμήριον. Ἐν γὰρ ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς, ὥσπερ σὺ λέγεις, ἐάν τις φῇ ἀγαθὸς αὐλητὴς εἶναι, ἢ ἄλλην ἡντινοῦν τέχνην ἣν μή ἐστιν, ἢ καταγελῶσιν ἢ χαλεπαίνουσιν, καὶ οἱ οἰκεῖοι προσιόντες νουθετοῦσιν ὡς μαινόμενον· ἐν δὲ δικαιοσύνῃ καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ πολιτικῇ ἀρετῇ, ἐάν τινα καὶ εἰδῶσιν ὅτι ἄδικός ἐστιν, ἐὰν οὗτος αὐτὸς καθ’ αὑτοῦ τἀληθῆ λέγῃ ἐναντίον πολλῶν, ὃ ἐκεῖ σωφροσύνην ἡγοῦντο εἶναι, τἀληθῆ λέγειν, ἐνταῦθα μανίαν, καί φασιν πάντας δεῖν φάναι εἶναι δικαίους, ἐάντε ὦσιν ἐάντε μή, ἢ μαίνεσθαι τὸν μὴ προσποιούμενον [δικαιοσύνην]· ὡς ἀναγκαῖον οὐδένα ὅντιν’ οὐχὶ ἁμῶς γέ πως μετέχειν αὐτῆς, ἢ μὴ εἶναι ἐν ἀνθρώποις.

Α1. Από το παραπάνω κείμενο να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του αποσπάσματος: «Ἐν γὰρ ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς...ἢ μὴ εἶναι ἐν ἀνθρώποις».

Μονάδες 10

Β1. Με βάση ποια αποδεικτικά στοιχεία ο Πρωταγόρας προσπαθεί στη β΄ παράγραφο του διδαγμένου κειμένου να θεμελιώσει τη θέση του ότι «ἡγοῦνται πάντες ἄνθρωποι πάντα ἄνδρα μετέχειν δικαιοσύνης τε καὶ τῆς ἄλλης πολιτικῆς ἀρετῆς».

Μονάδες 10

Β2. «ἐν δὲ δικαιοσύνῃ...ἐνταῦθα μανίαν»: Γιατί θεωρείται «τρελός», κατά τον Πρωταγόρα, όποιος δέχεται ότι δεν κατέχει τη δικαιοσύνη και την άλλη πολιτική αρετή;

Μονάδες 10

Β3.Αφού μελετήσετε το απόσπασμα «Οὕτω δή, ὦ Σώκρατες, καὶ διὰ ταῦτα...τούτου αἰτία» και το παρακάτω μεταφρασμένο κείμενο, να απαντήσετε στο ερώτημα: πώς συσχετίζει την πολιτική αρετή ο Πρωταγόρας και πώς ο Σωκράτης με τις αντιλήψεις και τη συμπεριφορά των Αθηναίων στον δημόσιο βίο τους;

Μεταφρασμένο κείμενο

Π λ ά τ ω ν ο ς, Π ρ ω τ α γ ό ρ α ς 319b–d

Εγώ [δηλ. ο Σωκράτης] λοιπόν θεωρώ, όπως και οι άλλοι Έλληνες, πως οι Αθηναίοι είναι σοφοί. Και βλέπω ότι, όποτε συγκεντρωνόμαστε στην εκκλησία του δήμου, όταν η πόλη πρόκειται να εκτελέσει κάποιο έργο οικοδομικό, καλούμε τους οικοδόμους ως συμβούλους στην οικοδομία, κι όταν πάλι πρόκειται για ναυπηγικό έργο, καλούμε τους ναυπηγούς, και με τον ίδιο τρόπο πράττουμε όταν πρόκειται για όλα τα αντίστοιχα έργα, για όσα δηλαδή θεωρείται πως είναι διδακτά και μπορεί κάποιος να τα μάθει με κατάλληλα μαθήματα. Εάν επιχειρήσει δε κάποιος άλλος να δώσει τη συμβουλή του στον δήμο, κάποιος που οι άνθρωποι δεν τον θεωρούν τεχνίτη σχετικό, η συνέλευση δεν τον αποδέχεται, ακόμα κι αν είναι και ωραίος και πλούσιος και από μεγάλη οικογένεια. Αντίθετα τον κοροϊδεύουν και του φωνάζουν, μέχρι αυτός που τόλμησε να μιλήσει να φύγει μόνος του τρομοκρατημένος ή μέχρι να τον σύρουν οι τοξότες και να τον βγάλουν σηκωτό, με διαταγή των πρυτάνεων. Για τα θέματα λοιπόν που θεωρούν [οι Αθηναίοι] ότι εξαρτώνται από κάποια συγκεκριμένη τεχνογνωσία, έτσι ενεργούν. Όταν όμως πρέπει να αποφασιστεί κάποιο ζήτημα που αφορά τη διοίκηση της πόλεως, σηκώνεται και δίνει τις συμβουλές του γι’ αυτό εξίσου και ο οικοδόμος και ο σιδεράς και ο έμπορος ή ο ναυτικός και ο πλούσιος και ο φτωχός και αυτός που είναι από μεγάλο γένος και αυτός που δεν είναι από κάποια γενιά σπουδαία. Και κανένας δεν τους ψέγει γι’ αυτό, όπως τους προηγούμενους: γιατί εσύ, χωρίς να έχεις διδαχθεί από πουθενά αυτό το πράγμα και χωρίς να έχεις δάσκαλο σ’ αυτό το θέμα, θέλεις τώρα να δώσεις και συμβουλές. Άρα, είναι προφανές πως δεν θεωρούν ότι το πράγμα αυτό είναι κάτι που διδάσκεται.

Μονάδες 10

Β4. Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω θέσεις, τη λέξη Σωστό, αν είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένη:

α. Τόσο οι σοφιστές όσο και ο Σωκράτης αμφισβητούν τις παραδοσιακές ιδέες της εποχής τους.

β. Στον διάλογο «Πρωταγόρας» ο Σωκράτης δείχνει να σέβεται περισσότερο τον σοφιστή Πρωταγόρα από τον Γοργία.

γ. Ο Σωκράτης δημιουργούσε αντιφατικά αισθήματα στους συμπολίτες του.

δ. Από τον διάλογο «Πρωταγόρας» δεν μπορούμε να συναγάγουμε με ακρίβεια ποια είναι η πλατωνική αντίληψη για την αρετή.

ε. Η σωκρατική επαγωγική μέθοδος είναι μια μετάβαση από το καθολικό και γενικό στο εμπειρικό και μερικό.

Μονάδες 10

Β5.α. Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας τις αρχαίες ελληνικές λέξεις της στήλης Α με τις ετυμολογικά συγγενείς νεοελληνικές λέξεις της στήλης Β.

Στήλη Α	Στήλη Β
ἴωσιν	έξη
δεῖ	συνείδηση
ἀνέχονται	ένδεια
εἰδῶσιν	εισιτήριο

Β5.β.Για καθεμία από τις τρεις παρακάτω υπογραμμισμένες λέξεις να γράψετε μία πρόταση στα νέα ελληνικά, όπου η ίδια λέξη (σε οποιαδήποτε πτώση, αριθμό ή γένος) θα χρησιμοποιείται με διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο αρχαίο κείμενο:

«ὅταν μὲν περὶ ἀρετῆς τεκτονικῆς ᾖ λόγος ἢ ἄλλης τινὸς δημιουργικῆς, ὀλίγοις οἴονται μετεῖναι συμβουλῆς»

(μονάδες 6)

Μονάδες 10

Αδίδακτο κείμενο

Ισοκράτους, Φίλιππος, 26-27 (έκδ. Τeubner)

Στο κείμενο που ακολουθεί γίνεται αναφορά στο πότε ο ρητορικός λόγος χάνει την αποτελεσματικότητά του.

Ἐπειδὰν γὰρ ὁ λόγος ἀποστερηθῇ τῆς τε δόξης τῆς τοῦ λέγοντος καὶ τῆς φωνῆς καὶ τῶν μεταβολῶν τῶν ἐν ταῖς ῥητορείαις γιγνομένων, ἔτι δὲ τῶν καιρῶν καὶ τῆς σπουδῆς τῆς περὶ τὴν πρᾶξιν, καὶ μηδὲν ᾖ τὸ συναγωνιζόμενον καὶ συμπεῖθον, ἀλλὰ τῶν μὲν προειρημένων ἁπάντων ἔρημος γένηται καὶ γυμνός, ἀναγιγνώσκῃ δέ τις αὐτὸν ἀπιθάνως καὶ μηδὲν ἦθος ἐνσημαινόμενος ἀλλ’ ὥσπερ ἀπαριθμῶν, εἰκότως, οἶμαι, φαῦλος εἶναι δοκεῖ τοῖς ἀκούουσιν. Ἅπερ καὶ τὸν νῦν ἐπιδεικνύμενον μάλιστ’ ἂν βλάψειε καὶ φαυλότερον φαίνεσθαι ποιήσειεν.

Γ1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του κειμένου.

Μονάδες 20

Γ2.α.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον τύπο που ζητείται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις:

ἀναγιγνώσκῃ: το δεύτερο πρόσωπο ενικού αριθμού προστακτικής αορίστου β΄

ἀπαριθμῶν: το τρίτο πρόσωπο πληθυντικού αριθμού ευκτικής ενεστώτα

τοῖς ἀκούουσιν: το απαρέμφατο μέλλοντα

μάλιστ’: τον θετικό βαθμό

φαίνεσθαι: το δεύτερο πρόσωπο πληθυντικού αριθμού υποτακτικής παθητικού αορίστου β΄

(μονάδες 5)

Γ2.β.«τῶν μὲν προειρημένων ἁπάντων ἔρημος γένηται»: Να μεταφέρετε όλους τους κλιτούς τύπους της πρότασης στον άλλον αριθμό.

(μονάδες 5)

Μονάδες 10

Γ3.α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω τύπων: τῶν μεταβολῶν, τῶν προειρημένων, γυμνός, εἰκότως, τοῖς ἀκούουσιν.

(μονάδες 5)

Γ3.β. «Ἅπερ καὶ τὸν [...] ἐπιδεικνύμενον μάλιστ’ ἂν βλάψειε καὶ φαυλότερον φαίνεσθαι ποιήσειεν»: Να αναγνωρίσετε το είδος της πρώτης πρότασης (μονάδα 1) και να κάνετε συντακτική αναγνώριση των υπογραμμισμένων όρων (μονάδες 4).

(μονάδες 5)

Μονάδες 10

Απαντήσεις στο αδίδακτο κείμενο ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2017

Γ1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Γιατί όταν ο λόγος στερηθεί τη φήμη (τη γοητεία) του ομιλητή, το χρώμα της φωνής και τις μεταπτώσεις που συμβαίνουν στους ρητορικούς λόγους, ακόμη (όταν αποκοπεί από) την επικαιρότητα και το ενδιαφέρον για την πράξη, και δεν υπάρχει τίποτε που να τον στηρίζει στον αγώνα και να του ενισχύει την πειστικότητα, αλλά (όταν) μείνει έρημος και απογυμνωθεί από όλα ανεξαιρέτως αυτά που έχουν προαναφερθεί και τον διαβάζει κάποιος χωρίς πειστικότητα και χωρίς να δείχνει καμιά διάθεση της ψυχής[1], αλλά (τον διαβάζει) σαν να απαριθμεί, εύλογα, νομίζω, (ο λόγος αυτός) δίνει την εντύπωση στους ακροατές πως είναι ασήμαντος. Αυτά ακριβώς είναι δυνατόν να βλάψουν πάρα πολύ και τον λόγο που παρουσιάζεται τώρα και να τον κάνουν να φαίνεται κατώτερος από την αξία του).

Γ2.α.

ἀναγιγνώσκῃ: ἀνάγνωθι

ἀπαριθμῶν: ἀπαριθμοῖεν

τοῖς ἀκούουσιν: ἀκούσεσθαι

μάλιστ’: μάλα

φαίνεσθαι: φανῆτε

Γ2.β.

τῶν μὲν  προειρημένων ἁπάντων ἔρημος γένηται = τοῦ μὲν προειρημένου ἅπαντος ἔρημοι γένωνται

Γ3.α.

τῶν μεταβολῶν: αντικείμενο του ρήματος ἀποστερηθῇ

τῶν προειρημένων: επιθετική μετοχή, ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός, γενική αντικειμενική στο ἔρημος και γυμνός

γυμνός: κατηγορούμενο στο ενν. ὁ λόγος μέσω του συνδετικού ρήματος γένηται

εἰκότως: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο ρήμα δοκεῖ

τοῖς ἀκούουσιν: επιθετική μετοχή σε θέση δοτικής προσωπικής του κρίνοντος προσώπου στο ρήμα  δοκεῖ.

Γ3.β.

·      Ἅπερ καὶ τὸν νῦν ἐπιδεικνύμενον μάλιστ’ ἂν βλάψειε: κύρια πρόταση κρίσης που εκφέρεται με δυνητική ευκτική ( η αναφορική αντωνυμία ἅπερ επειδή βρίσκεται στην αρχή της περιόδου και αναφέρεται στα προηγούμενα λειτουργεί συντακτικά και μεταφραστικά ως δεικτική και όχι ως αναφορική)

·      ἅπερ: υποκείμενο του ρήματος ἂν βλάψειε, αττική σύνταξη

τὸν ἐπιδεικνύμενον: επιθετική μετοχή, αντικείμενο του ρήματος ἂν βλάψειε

φαυλότερον: κατηγορούμενο στο ενν. τὸν ἐπιδεικνύμενον μέσω του φαίνεσθαι

φαίνεσθαι: το απρμφ. εξαρτάται από το ρήμα (ἂν) ποιήσειεν· άλλοι θεωρούν το απαρέμφατο από το ρήμα ποιῶ του αποτελέσματος και άλλοι τελικό, αντικείμενό του.

---

[1] Στο λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας των LIDDELL & SCOTT, λήμμα ἐνσημαίνω υπάρχει η εξής αναφορά: καὶ μηδὲν ἦθος ἐνσημαινόμενος = μηδεμίαν διάθεσιν τῆς ψυχῆς ἐνδεικνύμενος καὶ φανερὰν καθιστὰς τοῖς ἀκούουσιν (Σημ. Κοραῆ)

Ανάσταση 2017 στο Λεωνίδιο

Το μέλλον του διαδικτύου

O εφευρέτης του Internet προειδοποιεί: Αυτά είναι τα 3 πράγματα που μπορεί να το καταστρέψουν

O Sir Tim Berners Lee πριν από 28 χρόνια μας χάρισε τον παγκόσμιο ιστό, αλλά ξαφνικά παρουσιάζεται απαισιόδοξος για το μέλλον της εφεύρεσής του
 «Πέρασαν 28 χρόνια από τότε που υπέβαλα την αρχική πρότασή μου για το World Wide Web. Φαντάστηκα το διαδίκτυο ως μια ανοιχτή πλατφόρμα που θα επιτρέψει σε όλους και παντού την ανταλλαγή πληροφοριών, την πρόσβαση και τη συνεργασία πέρα από γεωγραφικά και πολιτιστικά σύνορα. Με πολλούς τρόπους, το διαδίκτυο έχει ζήσει αυτό το όραμα, αν και έδωσε πολλές και επαναλαμβανόμενες μάχες για να κρατηθεί ανοιχτό. Όμως, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών με ανησυχούν όλο και περισσότερο, τρία προβλήματα που πιστεύω ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε άμεσα προκειμένου το διαδίκτυο να εκπληρώσει τις πραγματικές δυνατότητές του ως εργαλείο που εξυπηρετεί όλη την ανθρωπότητα. 
1) Έχουμε χάσει τον έλεγχο των προσωπικών μας δεδομένων 
Το σημερινό επιχειρηματικό μοντέλο για πολλές ιστοσελίδες προσφέρει δωρεάν περιεχόμενο σε αντάλλαγμα για τα προσωπικά μας δεδομένα. Πολλοί από εμάς συμφωνούν σε αυτό - αν και συχνά κανείς δεν διαβάζει τους όρους που συμφωνεί- γιατί ουσιαστικά δεν μας πειράζει να δώσουμε και κάποιες πληροφορίες που συλλέγονται από τα sites, σε αντάλλαγμα για τις δωρεάν υπηρεσίες τους που μας προσφέρουν.  
Όμως, εδώ υπάρχει κάτι. Καθώς τα δεδομένα μας στη συνέχεια πηγαίνουν σε ιδιωτικές εταιρίες, χάνουμε τον άμεσο έλεγχο αυτών και τη επιλογή του πότε και με ποιον θα τα μοιραστούμε. Επιπλέον, συχνά δεν έχουμε κανένα τρόπο να δούμε ποια από τα δεδομένα μας θα μοιραστούν σε τρίτους και για ποιο σκοπό.  
Αυτή η εκτεταμένη συλλογή δεδομένων από τις εταιρείες έχει και άλλες επιπτώσεις. Μέσω της συνεργασίας (με ή χωρίς την βούλησή τους) με τις κυβερνήσεις, όλο και περισσότεροι παρακολουθούν κάθε κίνησή μας σε απευθείας σύνδεση και στην συνέχεια περνούν ακραίους νόμους που καταπατούν τα δικαιώματά μας στην ιδιωτικότητα.  
Σε καταπιεστικά καθεστώτα, είναι εύκολο κάποιος να δει τη ζημιά που μπορεί να προκληθεί. Αλλά ακόμη και σε χώρες όπου πιστεύουμε ότι οι κυβερνήσεις εξυπηρετούν με καλύτερο τρόπο τα συμφέροντα των πολιτών, το όλο θέμα δημιουργεί μια ανατριχιαστική επίδραση στην ελευθερία του λόγου και σταματά το διαδίκτυο από το να χρησιμοποιηθεί ως ένας χώρος για να συζητηθούν και να διερευνηθούν σημαντικά θέματα, όπως η υγεία, η σεξουαλικότητα ή η θρησκεία. 
2) Είναι πολύ εύκολο μια ψεύτικη πληροφορία να εξαπλωθεί στο διαδίκτυο 
Σήμερα, οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκουν ειδήσεις και πληροφορίες στο διαδίκτυο μέσα από μόνο από τα Social Media και την Google. Όσα περισσότερα κλικς δίνουμε σε αυτά τα sites, τόσα περισσότερα χρήματα κερδίζουν. Και ασφαλώς «επιλέγουν» τι άρθρα θα μας δώσουν να διαβάσουμε επειδή ξέρουν από πριν τι είναι αυτό που θέλουμε αφού έχουν ήδη τα προσωπικά μας δεδομένα. Αυτά τα sites λοιπόν μας δείχνουν περιεχόμενο που πιστεύουν ότι θα κάνουμε κλικ, που σημαίνει ότι η παραπληροφόρηση ή «οι ψεύτικες ειδήσεις» εύκολα εξαπλώνονται. Και δεν είναι λίγες οι φορές που χρησιμοποιούν την παραπληροφόρηση για οικονομικά ή πολιτικά οφέλη. 
3) Η πολιτική διαφήμιση στο διαδίκτυο 
Το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουν τις πληροφορίες τους μόνο από το Facebook, σημαίνει ότι οι πολιτικές εκστρατείες τώρα οικοδομούνται αποκλειστικά εκεί στοχεύοντας «προσωπικά στους χρήστες». Στις εκλογές των ΗΠΑ το 2016 σχεδόν 50.000 παραλλαγές πολιτικών διαφημίσεων σερβίρονταν κάθε μέρα στο Facebook, μια κατάσταση αδύνατον να παρακολουθηθεί από τις αρχές για το κατά πόσο όλα γίνονταν σωστά και νομότυπα!  
Αυτά είναι τα σύνθετα προβλήματα και οι λύσεις δεν θα είναι καθόλου απλές. Πρέπει να εργαστούμε από κοινού με του κολοσσούς του διαδικτύου για να βρούμε και να πετύχουμε την πολυπόθητη ισορροπία που να επιτρέπει την δίκαιη χρήση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών. 
Πρέπει να αγωνιστούμε κατά των κυβερνήσεων που προσπαθούν να φέρουν νόμους «αστυνομικής» επιτήρησης στο διαδίκτυο. Πρέπει να αποβάλουμε την παραπληροφόρηση ενθαρρύνοντας την Google και το Facebook για να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση του προβλήματος. Χρειάζεται όλο και περισσότεροι άνθρωποι να μάθουν και να κατανοήσουν βασικούς νόμους λειτουργίας του διαδικτύου. Πρέπει να αρχίσουν να παρακολουθούν μαθήματα, υπάρχουν αρκετά που είναι και δωρεάν, online. 
Μπορεί να έχω εφεύρει το Internet, αλλά όλοι σας βοηθήσει να το κάνουμε αυτό που έχει γίνει σήμερα! 
Σας ευχαριστώ, Tim Berners Lee.» (από το διαδίκτυο)

Μεγάλη ανακάλυψη: Βρέθηκε το οχυρωματικό τείχος της Βεργίνας από το 300 π.χ.

Οι υπεύθυνοι ανασκαφής στη Βεργίνα, παρουσίασαν το έργο της τελευταίας δεκαετίας, στην Πανεπιστημιακή Ανασκαφή της ακρόπολης και των τειχών της Βεργίνας.

Σε εισήγηση τους, στην Αίθουσα Τελετών του παλαιού κτηρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, ο υπεύθυνος του ανασκαφικού τομέα της ακρόπολης και τειχών της Πανεπιστημιακής Ανασκαφής της Βεργίνας Αν. Καθηγητής Παναγιώτης Φάκλαρης και η συνεργάτιδά του Δρ. Βασιλική Σταματοπούλου, στο πλαίσιο του Αρχαιολογικού Συνεδρίου για το αρχαιολογικό έργο του 2016 στη Μακεδονία και τη Θράκη, σκιαγράφησαν τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου του ΑΠΘ, κατά την τελευταία δεκαετία σε ένα από τα σημαντικότερα νεοαποκαλυφθέντα μνημεία της Μακεδονίας, την οχύρωση της Βεργίνας.
Ολόκληρο το ανασκαφικό έργο της 10ετίας
Σύμφωνα με τον Αν. Καθηγητή Παναγιώτη Φάκλαρη 'η έρευνα της τελευταίας δεκαετίας συνεχίστηκε τόσο στην ακρόπολη όσο και στον περίβολο της πόλης.
Με την εξακρίβωση της πορείας του τείχους στην ανατολική πλευρά, η μέχρι σήμερα αντίληψή μας για την έκτασή της αρχαίας πόλης άλλαξε, καθώς διαπιστώθηκε ότι ήταν μεγαλύτερη απ' όσο θεωρούσαμε κατά 60 στρέμματα.
Από τη μέχρι σήμερα διαπιστωμένη πορεία του τείχους η εκτιμώμενη συνολική έκταση της αρχαίας πόλης υπολογίζεται στα 768 στρέμματα.
Η οχύρωση αυτή ακολουθούσε και αξιοποιούσε αμυντικά το ανάγλυφο του εδάφους.
Μέχρι στιγμής έχουν ερευνηθεί πέντε πύλες αξονικού και εφαπτόμενου στο τείχος τύπου και δεκαοκτώ πύργοι, ημικυκλικής και ορθογώνιας κάτοψης.
Άποψη των εργασιών του 2016 στην ακρόπολη της Βεργίνας, με φοιτητές αρχαιολογίας του ΑΠΘ επί το έργον
Οι θέσεις των πυλών δίνουν στοιχεία για την οργάνωση του εσωτερικού της πόλης, δεδομένου ότι από αυτές διέρχονταν δρόμοι που εξυπηρετούσαν τον οικισμό και για τους οποίους δεν είχαν εντοπιστεί μέχρι στιγμής άλλα στοιχεία.
Ο μικρός αριθμός πυλίδων που έχουν μέχρι στιγμής επισημανθεί ερμηνεύεται ως ένδειξη για τον μικρό αριθμό των υπερασπιστών για τον οποίο η οχύρωση αυτή είχε σχεδιαστεί.
Με δεδομένο ότι οι πυλίδες στις πολιορκίες χρησιμοποιούνται για την έξοδο ομάδων αμυνομένων πολεμιστών, δηλαδή για την ενεργητική άμυνα της πόλης, με τη μεταφορά της δράσης εκτός των τειχών, ο μικρός αριθμός πυλίδων φαίνεται ότι αντανακλά έναν σχεδιασμό παθητικής άμυνας, δηλαδή μια οχύρωση που προοριζόταν να λειτουργήσει αντιμετωπίζοντας τον εχθρό από το εσωτερικό, χωρίς τον αριθμό υπερασπιστών που αναλογεί στην περίμετρό της.
Η ολιγανδρία είναι άλλωστε ένα σοβαρό πρόβλημα για τη Μακεδονία της εποχής αυτής.
Σημαντικό οχυρωματικό έργο του 300 π.Χ
Το τείχος της Βεργίνας είναι αναμφίβολα ένα σημαντικό οχυρωματικό έργο, του οποίου τα χαρακτηριστικά και τα ανασκαφικά στοιχεία, δείχνουν ότι φέρει την υπογραφή του βασιλιά της Μακεδονίας Κασσάνδρου (315-297 π.Χ.).
Εντάσσεται λοιπόν ιστορικά, στην εποχή που ο Κάσσανδρος επενδύει μέρος του αμύθητου βασιλικού θησαυροφυλακίου, που του κληροδότησε η ασιατική εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στην οργάνωση του βασιλείου για την κατοχύρωση των εδαφών του έναντι του Δημητρίου Πολιορκητή, που αποτελούσε την σημαντικότερη απειλή για την εξουσία του Κασσάνδρου στο διάστημα 307-302 π.Χ., στο οποίο ακριβώς τοποθετούν τα ευρήματά μας την ανέγερση του συγκεκριμένου τείχους.
Άποψη του ανατολικού βραχίονα του τείχους της Βεργίνας στον αγρό ιδιοκτησίας αδελφών Μπέλα
Τείχος 3,3 χιλιομέτρων
Από τα συνολικά 3,3 χιλιόμετρα της περιμέτρου του τείχους αυτού, η Πανεπιστημιακή Ανασκαφή έχει αποκαλύψει περισσότερα από 2,75 χιλιόμετρα με ανασκαφικές τάφρους που ξεπερνούν τα 5,5 χιλιόμετρα.
Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό μνημείο, μεγάλο τμήμα του οποίου σώζεται σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης και παρουσιάζει πέρα από μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον, άριστες δυνατότητες ανάδειξης και απόδοσης του στο κοινό.
Στην ανασκαφή αυτή εκπαιδεύονται κάθε χρόνο φοιτητές αρχαιολογίας του ΑΠΘ, οι οποίοι δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους στο συναρπαστικό αυτό έργο, που παρακολουθεί και αποκαλύπτει το τείχος της Βεργίνας, άλλοτε στα δασωμένα Πιέρια και άλλοτε στο άδεντρο πεδίο, ασκούμενοι παράλληλα στην ανασκαφική πρακτική.
Στη φετινή ερευνητική ομάδα, πολύτιμοι συνεργάτες ήταν οι Δρ αρχιτεκτονικής Θανάσης και Άγγελος Νακάσης, οι τοπογράφοι Γιάννης και Αντώνης Γκάτζιος, η πολ. μηχανικός Σοφία Γκάτζιου ο αρχαιολόγος Αντώνης Γαβριηλίδης και οι φοιτητές Άγγελος Μεφσούτ, Γιάννης Κοφινάς, Αθανασία Σβώλη, Γιάννης Αποστόλου, Ραφαήλ Λαουτάρης, Βασιλική Καράμπαμπα, Χρύσα Χατζηνικολάου. (από το διαδίκτυο)