Σάββατο, 19 Νοεμβρίου 2016

Στίβεν Χόκιν: Είναι μετρημένες οι ημέρες μας στη γη



Στα 74 του ο Στίβεν Χόκιν έχει πολλάκις αναφερθεί στην καταδικασμένη ανθρώπινη ύπαρξη η οποία κινδυνεύει τόσο από την κατακόρυφη αύξηση των πυρηνικών όσο και από την χωρίς όριο καταστροφή του πλανήτη.
Ο Στίβεν Χόκιν έχει επίσης έχει «κρούσει» τον κώδωνα του κινδύνου αρκετές φορές αναφορικά με το ζήτημα της εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης, σημειώνοντας πως ένα τέτοιο σενάριο θα σημάνει αυτόματα και το τέλος του ανθρώπινου είδους.
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας ομιλίας του ο Στίβεν Χόκιν απαντώντας σε σχετική ερώτηση υπογράμμισε πως υπό τις παρούσες συνθήκες η μόνη ελπίδα για τους ανθρώπους είναι η εύρεση νέου πλανήτη… συγκεκριμένα ο ίδιος σημείωσε «οφείλουμε να συνεχίσουμε να επενδύουμε στα ταξίδια του διαστήματος καθώς είναι η μοναδική ελπίδα για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους. Δεν πιστεύω πως θα μπορέσουμε να επιβιώσουμε για περισσότερα από 1000 χρόνια στον εύθραυστο πλανήτη μας».
Κλείνοντας πάντως την ομιλία του ο Στίβεν Χόκιν έσπευσε να τονώσει το ηθικό των σπουδαστών που είχαν την τύχη να τον δουν από κοντά λέγοντας «συνεχίστε να κοιτάζετε ψηλά στα αστέρια γιατί εκεί είναι το μέλλον και σταματήστε να κοιτάζετε χαμηλά στο έδαφος». (από το διαδίκτυο)

Σάββατο, 29 Οκτωβρίου 2016

Πόλεμος και χρεοκοπία



Το βιβλίο «Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016» του Γιώργου Δερτιλή ερευνά την ιστορία του νέου ελληνικού κράτους μέσα από τους αγώνες, τις τραγωδίες, αλλά και τις οικονομικές του αποτυχίες

Στους δύο αιώνες ιστορίας του, το νέο ελληνικό κράτος ταυτίστηκε με τις εξελίξεις της Ευρώπης. Συμμετείχε ενεργά στην εξέλιξη του Ανατολικού Ζητήματος τον 19ο αιώνα, πήρε το μέρος των νικητών στους δύο αιματηρούς παγκόσμιους πολέμους και στον Ψυχρό Πόλεμο του 20ού, ενώ στο ενδιάμεσο βυθίστηκε σε τέσσερις εμφυλίους και έξι πτωχεύσεις (τις συνέπειες της έβδομης έχουμε την ατυχία να τη βιώνουμε εδώ και αρκετά χρόνια). Η Ελλάδα πήρε εναλλάξ τη μορφή του ένδοξου μαχητή, του Κάιν και του ζητιάνου. Και όλοι αυτοί οι ρόλοι αλληλοπλέκονται μεταξύ τους.

Αυτό μας θυμίζει ο Γιώργος Δερτιλής, ένας από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς της εποχής μας, ο οποίος αναζητά μέσα από τα μονοπάτια της ελληνικής ιστορίας τα βαθύτερα αίτια για τις διαδοχικές κρίσεις που έχει βιώσει το ελληνικό κράτος. «Αν οι Έλληνες πολίτες γνώριζαν τα σφάλματα που οδήγησαν στις έξι πρώτες πτωχεύσεις της Ιστορίας μας, θα είχαμε αποφύγει την έβδομη. Αν οι Έλληνες πολιτικοί γνώριζαν τα σφάλματα που οδήγησαν στους εμφυλίους πολέμους της Ιστορίας μας, θα είχαν αποκηρύξει τις εμφυλιοπολεμικές τους δημαγωγίες», αναφέρει ο Δερτιλής στα προλεγόμενα του (τελευταίου του, όπως αναφέρει ο ίδιος, μια και «σαράντα χρόνια στο επάγγελμα του ιστορικού και του δασκάλου είναι βαρύ φορτίο) βιβλίου του, «Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Κεντρικό ρόλο στην επιχειρηματολογία του Δερτιλή έχει ένας φαύλος κύκλος ή -όπως προτιμά ο ίδιος- μία «φαύλη σπείρα». Πιο συγκεκριμένα, εξηγεί: «Σε όλους τους πολέμους και σε όλες τις πτωχεύσεις της νεοελληνικής Ιστορίας επαναλαμβάνεται μία αλληλουχία αιτίων και αιτιατών: οι υπέρμετρες στρατιωτικές δαπάνες, η υπερχρέωση και τα ανεπαρκή φορολογικά έσοδα συνδέονται σε φαύλο κύκλο ή, ορθότερα, σε “φαύλη σπείρα”. Αυτή η δίνη στροβιλίζεται κατά κάποιον τρόπο γύρω από τον άξονα πόλεμος - πτώχευση, οδηγώντας συνήθως σε αναδιάρθρωση του χρέους υπό διεθνή δημοσιονομικό έλεγχο. Επειτα, μια δύσκολη οικονομική ανάκαμψη ενεργοποιεί αργά ή γρήγορα μια νέα αλληλουχία υπερχρέωσης και εξοπλισμών, που οδηγεί στην επόμενη πτώχευση, ή στον επόμενο πόλεμο, ή και στα δύο. [...]».

Ο ίδιος επισημαίνει ότι αυτή η σπείρα υπονοεί μία συσχέτιση ανάμεσα στους πολέμους, τις πτωχεύσεις και τις κρίσεις, κάτι το οποίο δεν σημαίνει αναγκαστικά αιτιότητα. Και συμπληρώνει: Οι πρωταρχικές ωστικές δυνάμεις που έθεσαν σε κίνηση τη σπείρα ήταν αφενός ο εθνικισμός, που ξεσήκωσε την Επανάσταση του ’21 και αφετέρου το αδελφοκτόνο σύνδρομο του Κάιν, που έφερε τον πρώτο εμφύλιο πόλεμο. Το σύνδρομο του Κάιν είναι άλλωστε κοινό στοιχείο όλων των πολέμων από καταβολής κόσμου και ο εθνικισμός κοινό στοιχείο των μοντέρνων πολέμων, από τον ίδιο αιώνα και μετά».

Η μοναδική περίπτωση πτώχευσης για την οποία δεν είχαν καμία ευθύνη οι Έλληνες συνδέεται με την επέτειο που γιορτάζουμε σήμερα. «Η έκτη πτώχευση της νεοελληνικής Ιστορίας ξεκίνησε το 1940. Ήταν η μόνη για την οποία οι Έλληνες δεν είχαν καμίαν απολύτως ευθύνη». Ωστόσο η τραγωδία μας δεν σταμάτησε εκεί. Γιατί ενώ να φροντίσουμε να ανασυγκροτήσουμε τη χώρα μετά την καταστροφική Κατοχή, χωριστήκαμε σε δύο στρατόπεδα και αρχίσαμε να πολεμάμε ο ένας τον άλλο μέχρι εσχάτων. «Ο Εμφύλιος έφερε νέες υλικές καταστροφές, χειρότερες από εκείνες της ξένης κατοχής. Η νίκη των κεντροδεξιών κυβερνήσεων είχε τεράστιο κόστος [...]. Άφησε επιπλέον μία εμφυλιοπολεμική νοοτροπία που διχάζει ακόμη και σήμερα τους Έλληνες• και που είναι ένα από τα σημαντικότερα αίτια της σημερινής κρίσης [...]».

Αυτή η νοοτροπία, λοιπόν, εξακολουθεί να δηλητηριάζει την ελληνική κοινωνία: «Η εμφυλιοπολεμική δημαγωγία οδηγεί σε δικτατορία με κουρελιασμένο μανδύα ψευδοκοινοβουλευτισμού. Βαριά η λέξη, αλλά όχι άδικη. Είναι άραγε ασήμαντες οι ανοησίες και οι ψευτιές των “εκπροσώπων του Λαού” που παρελαύνουν στις οθόνες; Είναι μήπως τυχαίοι οι ψευτοδιαξιφισμοί και οι αλληλοκατηγορίες, τα σκισμένα μνημόνια, οι ελαστικές συνειδήσεις και τα ανύπαρκτα ή ψευδή “πόθεν έσχες”; Και είναι περίεργο που οι μισοί τουλάχιστον Έλληνες έχουν υποβάλει την παραίτησή τους ως ψηφοφόροι και ως πολίτες και αφήνονται στο έλεος των φαύλων, ανικάνων, αμορφώτων και ανοήτων ανθρώπων που ψηφίζουν τους νόμους του εκάστοτε αφέντη-πρωθυπουργού;», διαπιστώνει δυσοίωνα ο ιστορικός.

Είναι, όμως, όλα σκούρα; Ίσως όχι όλα, σπεύδει να διευκρινίσει: «Υπάρχουν και οι παρενθέσεις της αισιοδοξίας που χρειαζόμαστε για να παίρνουμε κουράγιο ενάντια στην παραίτηση. Στις παρενθέσεις αυτές προσπαθώ να δείξω πότε και πώς είναι πιθανό και εφικτό να τελειώσει η κρίση. Με αισιοδοξία, λοιπόν, κλείνει το βιβλίο, και μακάρι να βγω αληθινός». Και το ίδιο ευχόμαστε και εμείς, μέσα σε ένα περιβάλλον οικονομικής δυσπραγίας, αλλά και εν δυνάμει διεθνούς αστάθειας – χορηγία ενός Προέδρου από τη γείτονα που φαίνεται ότι θέλει να ρίξει και πάλι καύσιμο στις αδηφάγες φλόγες του εθνικισμού που πιστεύαμε ότι θα μπορούσαμε να αφήσουμε πίσω. (από το διαδίκτυο)

Κυριακή, 16 Οκτωβρίου 2016

Το τέλος του «κανονικά» εργαζομένου



«Ο τρόπος που εργαζόμαστε αλλάζει: οι συνάδελφοι μπορεί να βρίσκονται στην άλλη άκρη του κόσμου, μπορείς να στήσεις μια επιχείρηση με ένα smartphone και να είσαι αυτοαπασχολούμενος», γράφει στον Guardian ο Μάθιου Τέιλορ, στο άρθρο του: «Θα πω στην Τερέζα Μέι ποιο είναι το πρόβλημα στην εργασία σήμερα».

Ο αριθμός των εργαζομένων στη Βρετανία που απασχολούνται με συμβόλαια «zero-hours» (μια, ας την ονομάσουμε, «ευέλικτη» μορφή εργασίας) αυξήθηκε κατά 20% σε ένα χρόνο – 900.000 άτομα, 3% του εργατικού δυναμικού. Ενδειξη ότι η επισφαλής απασχόληση γίνεται όλο και πιο έντονο χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας.

Οι εργαζόμενοι στο σκληρό περιθώριο της αγοράς εργασίας πληρώνονται κατά 50% χαμηλότερα από τη μέση αμοιβή του κανονικά εργαζόμενου (7,5 λίρες ανά ώρα, 11,5 λίρες ανά ώρα αντίστοιχα).

Στις 15/07, σε άρθρο για την «Απαξίωση της εργασίας» υπενθυμίζαμε μια παλαιότερη αναφορά της «Κ» από το μακρινό 2009 (24/05): «Οι εργαζόμενοι δουλεύουν πολλές ώρες χωρίς να πληρώνονται γι’ αυτές, πολυαπασχολούνται από ανάγκη, αμείβονται πολύ κάτω από τις κατώτατες συμβάσεις εργασίας, με καθυστερήσεις μηνών και με ποσά που δεν αντιστοιχούν σε αυτά που υπογράφουν ότι λαμβάνουν, τρομοκρατούνται...».

Το εργασιακό τοπίο αλλάζει ταχύτατα σε όλον τον κόσμο, οι άνθρωποι που ζουν ασταθώς και άτσαλα αυξάνονται, επιστήμονες και επιχειρηματίες υποστηρίζουν ότι το θέμα δεν μπορεί να επαφίεται στην «αυτορρύθμιση της αγοράς», ότι απαιτούνται μέτρα κοινωνικά και πολιτικά. Ποια και προς ποια κατεύθυνση, είναι το καθοριστικό ερώτημα. Η Ελλάδα, μέσα στον κυκεώνα των αλλαγών, έχει μία επιπλέον «διαρροή». Οι πτυχιούχοι επιστήμονες που μετανάστευσαν στο εξωτερικό την τελευταία εξαετία υπολογίζονται σε περισσότεροι από 330.000. Πώς θα μπορέσει η Ελλάδα να φέρει πίσω τα καλύτερα μυαλά της, ώστε να γίνουν η ατμομηχανή της ανάκαμψης; Αυτό ήταν το θέμα του τρίτου ετήσιου συνεδρίου της οργάνωσης Reload Greece («Κ» 1/10, του Γιάννη Παλαιολόγου). Το περασμένο Σάββατο, περίπου 200 Ελληνες επαγγελματίες, εργαζόμενοι στο Λονδίνο, αναζητούσαν τρόπους για να προσφέρουν, να συνεργαστούν, δικτυωμένοι με την ελληνική οικονομία. Και όπως τόνισε ο οικονομολόγος Αρίστος Δοξιάδης, η στήριξη Ελλήνων του εξωτερικού που είναι στελέχη εταιρειών ή επιστήμονες υψηλού κύρους μπορεί να αποβεί καθοριστική στην ανάπτυξη και επιτυχία νέων εξειδικευμένων ιδεών - εφαρμογών.

Δύο διαφορετικά θέματα, μπορεί να σκεφτεί κανείς. Τι σχέση μπορεί να έχει αυτό το σύγχρονο πρεκαριάτο («το προλεταριάτο έχει αντικατασταθεί από το προσωρινάτο», έχει σχολιάσει προσφυώς ο Βασίλης Παπαβασιλείου) με τους προνομιούχους Ελληνες της διασποράς; Πού συναντιούνται η επισφάλεια του ενός με την αναζήτηση ενός οικονομικού δεσμού με την πατρίδα, του άλλου; Θέματα αταίριαστα και ετεροβαρή, είναι η πρώτη σκέψη. Και αν οι Ελληνες του εξωτερικού ενεργοποιηθούν, από τη βάση του ο καθένας, και συμβάλουν στην ανάπτυξη ψηφιακών, για παράδειγμα, εφαρμογών που στρέφονται γύρω από τον τουρισμό ή τη ναυτιλία; Δεν θα δημιουργηθούν και θέσεις εργασίας;

Προφανώς δεν θα πρόκειται για μαζική ούτε για μαγική λύση. Και μάλλον θα πρέπει να απομακρυνθούμε από παρόμοιες σκέψεις. Το κλίμα θα αλλάξει αργά και βασανιστικά, χρειάζεται συμβολή και συμμετοχή πολλών παραγόντων, ο «κανονικά» εργαζόμενος, εν τω μεταξύ, θα γίνεται όλο και πιο δυσεύρετο «είδος». Η τελευταία διαπίστωση μπορεί να περιλαμβάνει και τον σπόρο μιας αλλαγής που κυοφορείται. Μιας αλλαγής συνολικής που δεν γίνεται χωρίς δαπάνη και απώλειες. (Μαρία Κατσουνάκη, Καθημερινή, 5.10.2016)

Οι 200 τούρκικες λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά και δεν το ξέρουμε [λίστα]



Καθημερινά χρησιμοποιούμε πολλές δεκάδες λέξεις οι οποίες είναι τουρκικές και έχουν παρεισφρύσει στη γλώσσα μας χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή τους και την αντίστοιχη ελληνική έννοια.
Γράφει ο συγγραφέας Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του sarantakos.wordpress.com:
Οι λέξεις του καταλόγου είναι 220 αλλά δύο από αυτές (μπόρα και ταπί) δεν έχουν τουρκική προέλευση, επομένως ο κατάλογος κανονικά έχει 218 λέξεις -το άφησα 220 στον τίτλο για να είναι πιο στρογγυλό. Όταν λέμε "τουρκική προέλευση" συνυπολογίζουμε και την απώτερη αραβική ή περσική προέλευση των λέξεων.
Βέβαια, λείπουν πολλές λέξεις που λέμε συχνά, αλλά αφού ο συντάκτης ήθελε να διαλέξει περίπου 200 λέξεις, κάποιες έπρεπε να αφήσει έξω. Μοιραία προκύπτει το ερώτημα, πόσα είναι τα τουρκικά δάνεια της ελληνικής γλώσσας ή (αν δεν μας ενοχλεί η ανακρίβεια), "πόσες είναι οι τουρκικές λέξεις της ελληνικής γλώσσας". Δεν είναι εύκολες τέτοιες μετρήσεις, γιατί υπάρχουν λέξεις ξεχασμένες και λέξεις ζωντανές, όπως επίσης υπάρχουν αρχικές λέξεις και παράγωγες-σύνθετες λέξεις. Για παράδειγμα, από τη λέξη 'γλέντι' έχουμε και το ρήμα γλεντάω, έχουμε τον γλεντζέ και τη γλεντζού, που μας δίνουν το επίθετο 'γλεντζέδικος' και το επίρρημα 'γλεντζέδικα'. Έχουμε το υποριστικό "γλεντάκι", ενώ στον Μπαμπινιώτη υπάρχει και ο ημιλόγιος τύπος 'γλεντιστής'. Έχουμε τέλος και τον γλεντοκόπο, το γλεντοκόπι ή γλεντοκόπημα, το ρήμα γλεντοκοπώ. Η μια "αρχική" λέξη δίνει δώδεκα μαζί με τα παράγωγά της. Δεν είναι όλες τόσο παραγωγικές, αλλά κάποιες είναι περισσότερο.
Πλάι σε κάθε "τούρκικη" λέξη, ο αρχικός συντάκτης δίνει, σε παρένθεση, ένα συνώνυμο ή μια εξήγηση με "αμιγώς ελληνικές" λέξεις. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αντικαταστήσουμε τις "τούρκικες" λέξεις με τις "εγχώριες", όπως επιχείρησαν κάποιοι σε ένα μαζικό ηλεμήνυμα, που χρησιμοποιεί αυτόν τον κατάλογο λέξεων, και που το κοροϊδεύει δεόντως ο Γιάννης Χάρης σε πρόσφατο σχόλιό του, δίνοντας μερικά παραδείγματα τέτοιας (υποθετικής και αγλωσσολόγητης) αντικατάστασης:
«Το βράδυ τρώω μόνο ένα πηγμένο γάλα» (γιαούρτι)
«Θα μας τρελάνουν πάλι οι ετησίες άνεμοι» (μελτέμια)
«Κάναμε πολλή ευδιαθεσία χτες στου Νίκου» (κέφι)
«Με τη ζέστη ένα υδροπεπόνι είναι ό,τι πρέπει» (καρπούζι)
«Οι φοιτητές στη Λάρισα πήγαν από πύραυνο» (μαγκάλι)
«Τον κοιτούσε κι έτρεχαν τα πυκνόρρευστα διαλύματα ζάχαρης» (σιρόπια)
Οι 218 (220-2) τουρκικής προέλευσης λέξεις του καταλόγου είναι:
1. Αγάς (δεσποτικός-αυταρχικός),
2. Αγιάζι (πρωινό ή νυχτερινό κρύο),
3. Αλάνα (ανοιχτός χώρος),
4. Αλάνι (αλήτης)
5. Γιακάς (περιλαίμιο),
6. Γιαπί (οικοδομή),
7. Γιαρμάς (ροδάκινο),
8. Γιαούρτι (πηγμένο γάλα)
9. Γιλέκο (περιθωράκιον)
10. Γινάτι (πείσμα),
11. Γιουρούσι (επίθεση)
12. Γκάιντα (άσκαυλος),
13. Γκέμι (χαλινάρι)
14. Γλέντι (διασκέδαση)
15. Γούρι (τύχη),
16. Γρουσούζης (κακότυχος),
17. Δερβένι (κλεισούρα),
18. Εργένης (άγαμος),
19. Ζαμάνια (μεγάλο χρονικό διάστημα),
20. Ζαρζαβατικά (λαχανικά),
21. Ζόρι (δυσκολία),
22. Ζουμπούλι (υάκινθος),
23. Καβγάς (φιλονικία),
24. Καβούκι (καύκαλο),
25. Καβουρδίζω (φρυγανίζω-ξεροψήνω),
26. Καζάνι (λέβητας),
27. Καΐκι (βάρκα)
28. Καλέμι (γραφίδα),
29. Καλούπι (μήτρα-πρότυπο),
30. Κάλπικος (κίβδηλος),
31. Καπάκι (σκέπασμα- κάλυμμα),
32. Καραούλι (φρουρά-σκοπιά),
33. Καρπούζι (υδροπέπων),
34. Κασμάς (αξίνα-σκαπάνη)
35. Κατσίκα (ερίφι-γίδα)
36. Καφάσι (κιβώτιο),
37. Κελεπούρι (ανέλπιστο εύρημα)
38. Κέφι (ευδιαθεσία)
39. Κιμάς (ψιλοκομμένο κρέας),
40. Κιόσκι (περίπτερο),
41. Κολάι (ευκολία-άνεση),
42. Κολαούζος (οδηγός),
43. Κόπιτσα (πόρπη),
44. Κοτζάμ (τεράστιος-πελώριος),
45. Κοτσάνι (μίσχος),
46. Κότσι (αστράγαλος),
47. Κουβαρντάς (γενναιόδωρος-ανοιχτοχέρης)
48. Κουβάς (κάδος-αγγείο),
49. Κουμπαράς (δοχείο χρημάτων),
50. Κουσούρι (ελάττωμα-μειονέκτημα),
51. Κουτουρού (ασύνετα-απερίσκεπτα),
52. Λαγούμι (υπόνομος-οχετός),
53. Λαπάς (χυλός),
54. Λεβέντης (ανδρείος-ευσταλής),
55. Λεκές (κηλίδα),
56. Λελέκι (πελαργός),
57. Λούκι (υδροσωλήνας),
58. Μαγιά (προζύμη-ζυθοζύμη),
59. Μαγκάλι (πύραυνο),
60. Μαγκούφης (έρημος),
61. Μαϊντανός (πετροσέλινο-μακεδονίσι)
62. Μαντζούνι (φάρμακο),
63. Μαούνα (φορτηγίδα)
64. Μανάβης (οπωροπώλης),
65. Μαράζι (φθίση),
66. Μαραφέτι (μικρό εργαλείο),
67. Μασούρι (μικρό ξύλο),
68. Μαχαλάς (συνοικία),
69. Μεζές (ορεκτικά),
70. Μελτέμι (άνεμος ετησίας),
71. Μενεξές (εύοσμο λουλούδι),
72. Μεντεσές (στρόφιγγα),
73. Μεράκι (πόθος),
74. Μερεμέτι (επισκευή-επιδιόρθωση)
75. Μουσαμάς (κερωμένο-αδιάβροχο ύφασμα),
76. Μουσαφίρης (φιλοξενούμενος-επισκέπτης),
77. Μπαγιάτικο (μη νωπό),
78. Μπαγλαρώνω (δένω-φυλακίζω),
79. Μπαϊράκι (σημαία)
80. Μπακάλης (παντοπώλης),
81. Μπαλτάς (πελέκι),
82. Μπάμια (ιβίσκος ο εδώδιμος),
83. Μπαμπάς (πατέρας),
84. Μπάμπαλης (ο πολύ γέρος),
85. Μπαξές (περιβόλι-κήπος),
86. Μπαρούτι (πυρίτιδα),
87. Μπατζάκι (κνήμη-σκέλη),
88. Μπατζανάκης (σύγαμπρος-συννυφάδα),
89. Μπατίρισα (πτωχεύω-χρεοκοπώ),
90. Μπαχαρικό (αρωματικό άρτυμα),
91. Μπεκρής (μέθυσος),
92. Μπελάς (ενόχληση),
93. Μπινές (κίναιδος-ασελγής)
94. Μπογιά (βαφή-χρώμα),
95. Μπογιατζής (ελαιοχρωματιστής)
96. Μπόι (ανάστημα-ύψος),
97. Μπόλικος (άφθονος)
98. Μπόρα (καταιγίδα)
99. Μπόσικος (χαλαρός),
100. Μποστάνι (λαχανόκηπος),
101. Μπούζι (πάγος-ψύχρα),
102. Μπουλούκι (στίφος-άτακτο πλήθος),
103. Μπουλούκος (καλοθρεμμένος-παχουλός),
104. Μπουνταλάς (κουτός-ανόητος),
105. Μπουντρούμι (φυλακή),
106. Μπουρί (καπνοσωλήνας),
107. Μπούτι (μηρός),
108. Μπούχτισμα (κορεσμός),
109. Νάζι (κάμωμα-φιλαρέσκεια),
110. Νταβαντούρι (σύγχυση)
111. Νταμάρι (φλέβα-λατομείο),
112. Νταμπλάς (αποπληξία),
113. Νταντά (παραμάνα-τροφός),
114. Νταραβέρι (συναλλαγή-αγοραπωλησία) *** Λάθος, το νταραβέρι είναι ιταλικής προέλευσης (dare e avere, δούναι και λαβείν). Το τουρκογενές αντίστοιχο είναι το αλισβερίσι.
115. Ντελάλης (διαλαλητής),
116. Ντελής (παράφρονας),
117. Ντέρτι (καημός)
118. Ντιβάνι (κρεβάτι)
119. Ντιπ για ντιπ (ολωσδιόλου),
120. Ντουβάρι (τοίχος),
121. Ντουλάπι (ιματιοθήκη),
122. Ντουμάνι (καταχνιά-καπνός),
123. Ντουνιάς (κόσμος-ανθρωπότητα),
124. Παζάρι (αγορά-διαπραγμάτευση),
125. Παντζάρι (κοκκινογούλι-τεύτλο),
126. Πατζούρι (παραθυρόφυλλο),
127. Παπούτσι (υπόδημα),
128. Περβάζι (πλαίσιο θυρών),
129. Πιλάφι (ρύζι),
130. Πούστης (κίναιδος-ασελγής)
131. Ραχάτι (ησυχία)
132. Ρουσφέτι (χαριστική εξυπηρέτηση),
133. Σακάτης (ανάπηρος),
134. Σαματάς (θόρυβος),
135. Σεντούκι (κιβώτιο),
136. Σέρτικο (τσουχτερό, βαρύ),
137. Σινάφι (συντεχνία, κοινωνική τάξη),
138. ΣιντριβάνιΙ(πίδακας),
139. Σιρόπι (πυκνόρρευστο διάλυμα ζάχαρης),
140. Σαΐνι (ευφυής),
141. Σοβάς (ασβεστοκονίαμα),
142. Σόι (καταγωγή-γένος),
143. Σοκάκι (δρόμος),
144. Σόμπα (θερμάστρα),
145. Σουγιάς (μαχαιράκι),
146. Σουλούπι (μορφή-σχήμα)
147. Ταβάνι (οροφή),
148. Ταμπλάς (αποπληξία-συγκοπή),
149. Ταπί (χωρίς χρήματα)
150. Ταραμάς (αυγοτάραχο),
151. Τασάκι (σταχτοδοχείο),
152. Ταχίνι (αλεσμένο σουσάμι),
153. Ταψί (μαγειρικό σκεύος),
154. Τεκές (καταγώγιο)
155. Τεμπέλης (οκνηρός-ακαμάτης),
156. Τενεκές (δοχείο),
157. Τερτίπι (τέχνασμα-απάτη),
158. Τεφαρίκι (εκλεκτό-αριστούργημα),
159. Τεφτέρι (κατάστιχο)
160. Τζάκι (παραγώνι),
161. Τζάμι (υαλοπίνακας-γυαλί),
162. Τζάμπα (δωρεάν),
163. Τζαναμπέτης (κακότροπος-δύστροπος),
164. Τόπι (σφαίρα),
165. Τουλούμι (ασκός),
166. Τουλούμπα (αντλία),
167. Τουμπεκί (σιωπή),
168. Τράμπα (ανταλλαγή),
169. Τσαίρι (λιβάδι-βοσκοτόπι),
170. Τσακάλι (θώς),
171. Τσακίρης (γαλανομάτης),
172. Τσακμάκι (αναπτήρας),
173. Τσάντα (δερμάτινη θήκη),
174. Τσαντίρι (σκηνή),
175. Τσαπατσούλης (ανοικοκύρευτος-άτσαλος),
176. Τσάρκα (επιδρομή-περιπλάνηση),
177. Τσαντίζω (εξοργίζω-προσβάλω),
178. Τσαχπίνης (κατεργάρης-πονηρός),
179. Τσέπη (θυλάκιο)
180. Τσιγκέλι (αρπάγη-σιδερένιο άγκιστρο),
181. Τσιγκούνης (φιλάργυρος)
182. Τσιμπούκι (καπνοσύριγγα),
183. Τσιράκι (ακόλουθος),
184. Τσίσα (ούρα)
185. Τσίφτης (άψογος-ικανός) **αυτό είναι μάλλον λάθος, διότι ο τσίφτης πρέπει να πρόερχεται από τα αλβανικά• αντικαταστήστε το με το "τσιφλίκι"
186. Τσιφούτης (φιλάργυρος),
187. Τσομπάνης (βοσκός-ποιμένας)
188. Τσουβάλι (σακί),
189. Τσουλούφι (δέσμη μαλλιών),
190. Τσογλάνι (νέος)
191. Τσοπάνης (βοσκός) Υπάρχει και πιο πάνω, ας βάλω στη θέσητου το τσουρέκι να μη χαλάσει η αρίθμηση
192. Φαράσι (φτυάρι-σκουπιδολόγος),
193. Φαρσί (τέλεια-άπταιστα),
194. Φιντάνι (φυτώριο),
195. Φιστίκι (πιστάκη),
196. Φιτίλι (θρυαλλίδα),
197. Φλιτζάνι (κύπελλο),
198. Φουκαράς (κακομοίρης-άθλιος),
199. Φουντούκι (λεπτοκάρυο-λεφτόκαρο),
200. Φραντζόλα (ψωμί),
201. Χαβάς (μουσικός σκοπός)
202. Χαβούζα (δεξαμενή νερού),
203. Χάζι (ευχαρίστηση),
204. Χαλαλίζω (συγχωρώ),
205. Χάλι (άθλιο),
206. Χαλί (τάπητας),
207. Χαλκάς (κρίκος),
208. Χαμάλης (αχθοφόρος)
209. Χαμπάρια (αγγελία-νέα),
210. Χάνι (πανδοχείο),
211. Χάπι (καταπότι),
212. Χαράμι (άδικα),
213. Χαρμάνης (χασισοπότης),
214. Χαρτζιλίκι (μικρό χρηματικό ποσό),
215. Χασάπικο (κρεοπωλείο),
216. Χατίρι (χάρη),
217. Χαφιές (καταδότης),
218. Χουζούρεμα (ανάπαυση),
219. Χούι (ιδιοτροπία),
220. Χουνέρι (πάθημα-εξαπάτηση) [ από το διαδίκτυο]

Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2016

«Γρύπας Πολεμιστής»;



ΕΓΙΝΕ ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ
Ο πολεμιστής του τάφου της Πύλου ήταν όμορφος με μακριά μαλλιά: Τι λέει η υπεύθυνη ανασκαφών
Ένας όμορφος άνδρας, με μακριά μαύρα μαλλιά, ήταν πιθανόν ο «Γρύπας Πολεμιστής», όπως αποκαλείται ο «ένοικος» του τάφου του 1.500 π. Χ., που αποκαλύφθηκε πέρσι στον 'Ανω Εγκλιανό της Πύλου, δίπλα από το μυκηναϊκό ανάκτορο του Νέστορος. 
Το πρόσωπό του, που ανασυστάθηκε από τα οστά του κρανίου του, όπως και τα νέα ερευνητικά δεδομένα, θα παρουσιαστούν σήμερα στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, ώρα 19:00, από τους αρχαιολόγους Τζακ Ντέιβις και Σάρον Στόκερ από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, οι οποίοι το καλοκαίρι του 2015 βρήκαν κάτι μοναδικό: Έναν ασύλητο, λακκοειδή τάφο με τον σκελετό άνδρα, ηλικίας 30 με 35 ετών, καθώς και περισσότερα από 1.400 μοναδικά αντικείμενα ως κτερίσματα για τη μετά θάνατο ζωή του.

«Από ό,τι φαίνεται ήταν ένας όμορφος άνδρας. Τον έχουμε αποκαταστήσει με μακριά μαύρα μαλλιά, με βάση την αναπαράσταση πολεμιστή που βρέθηκε σε μία σφραγίδα στον τάφο και η οποία θα δημοσιευτεί του χρόνου.
Θα δείξουμε την εικόνα του κατά τη διάρκεια της ομιλίας μας», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η δρ. Στόκερ, η οποία μαζί με τον άνδρα της, καθηγητή Τζακ Ντέιβις, θα δώσουν διάλεξη με θέμα «Lord of the Gold Rings: The Grave of the Griffin Warrior of Pylos» («Ο 'Αρχοντας των Χρυσών Δαχτυλιδιών: Ο Τάφος του Γρύπα Πολεμιστή της Πύλου»). 
Η ανασύσταση του προσώπου του έγινε από τους Lynne Schepartz και Tobias Houlton του Πανεπιστημίου του Ουιτγουότερσραντ στο Γιοχάνεσμπουργκ.
Πέρσι, η συγκλονιστική ανακάλυψη είχε χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ως «η πιο εντυπωσιακή περίπτωση επίδειξης προϊστορικού πλούτου σε ταφικά μνημεία της Ηπειρωτικής Ελλάδας, που έχει έρθει στο φως τα τελευταία 65 χρόνια». 
Τα ευρήματα συνηγορούσαν και με το παραπάνω σε αυτό: Χρυσά σφραγιστικά δαχτυλίδια και κύπελλα, ένα χάλκινο σπαθί με επιχρυσωμένη ελεφαντοστέινη λαβή, μια σπάνια χρυσή αλυσίδα, ασημένια κύπελλα -ορισμένα με χρυσά χείλη-, χάλκινα αγγεία και κύπελλα, ένας χάλκινος αμφορέας, χάλκινες πρόχοι και λεκανίδες, 50 και πλέον σφραγιδόλιθοι, περισσότερες από 1.000 ψήφους από πολύτιμους λίθους και άλλα εντυπωσιακά.
Πολλά ήταν έργα μινωικής τεχνοτροπίας, που σε συνδυασμό με την εποχή τους οδήγησε τους ανασκαφείς στην υπόθεση ότι μπορεί να αποτελούσαν προϊόντα λεηλασίας από επιδρομή στην Κρήτη.
Σε άρθρο, όμως, που δημοσιεύουν στο περιοδικό «Hesperia» εστιάζουν σε κάτι διαφορετικό. «Αυτό που προτείνουμε στο Hesperia δεν έχει να κάνει με τον τρόπο που αποκτήθηκαν αυτά τα αντικείμενα, αλλά με το γιατί. 
Δηλαδή ισχυριζόμαστε ότι τα συγκεκριμένα αντικείμενα που βρέθηκαν στην ταφή επιλέχθηκαν σκοπίμως και τοποθετήθηκαν στον τάφο για να μεταφέρουν ορισμένα νοήματα, τα οποία σχετίζονται με τα συμβολικά συστήματα που υπήρχαν ήδη στη Μυκηναϊκή κοινωνία», αναφέρει η αρχαιολόγος.
Ποια, όμως, είναι αυτά τα μινωικά θέματα που απεικονίζονται στα ευρήματα και δη στα χρυσά σφραγιστικά δαχτυλίδια; «Είναι πολλά», μας απαντά η κ. Στόκερ. «Έχουν να κάνουν με τελετές που σχετίζονται με μία θεά και με την εμφάνισή της, ενώ συχνές είναι και οι σκηνές με τα ταυροκαθάψια», συμπληρώνει. 
Η εύρεση τεσσάρων χρυσών σφραγιστικών δαχτυλιδιών με εικονογραφία τέτοιου τύπου είναι κάτι ιδιαίτερα σπάνιο και ασυνήθιστο. Ή μήπως μοναδικό;
 «Ειδικά το μεγαλύτερο χρυσό δαχτυλίδι έχει χαραχτεί με τέτοια λεπτομέρεια που δεν υπάρχει πουθενά παράλληλο του μεταξύ των χρυσών σφραγιστικών δαχτυλιδιών που γνωρίζουμε ως σήμερα.
Οι σκηνές των γυναικών σε αυτό το δαχτυλίδι επαναλαμβάνονται και σε άλλες γνωστές σφραγίδες της Κρήτης, όμως το δαχτυλίδι της Πύλου συνενώνει μικρότερες γνωστές παραστάσεις σε μια μεγαλύτερη και πιο σύνθετη τελετουργική σκηνή», σημειώνει η ομιλήτρια του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Στον τάφο υπήρχαν κι άλλα απρόσμενα ευρήματα, όπως χτένες και ένας καθρέπτης. 
Ποια η σημασία τους σε έναν τάφο άνδρα; «Χτένες και καθρέπτες έχουν μια γενικότερη σχέση με τις ταφές πολεμιστών», απαντά η κ. Στόκερ, που συμπληρώνει ότι ίσως αντανακλούν ένα έθιμο στολίσματος πριν από τη μάχη. Και το νόημα που υπάρχει πίσω από την απεικόνιση γρύπα σε δυο από τα ευρήματα (κομμάτια ελεφαντοστού, με το ένα να απεικονίζει γρύπα με μεγάλα φτερά και το άλλο λέοντα που επιτίθεται σε γρύπα), τα οποία έδωσαν και την ονομασία στον πολεμιστή;
«Ο γρύπας αντανακλά ένα πολύ γνωστό σύστημα εξουσίας, που πλαισιώνει τον θρόνο της Πύλου, όπως και του Μίνωα της Κνωσού», απαντά.
Όσο για τη σημασία των ευρημάτων, πέρα από την τέχνη και τον πλούτο τους, η αρχαιολόγος τονίζει ότι «σε όρους χρονολόγησης, η ανακάλυψη τόσων διαφορετικών τύπων αντικειμένων μέσα σε έναν τάφο με μία μοναδική ταφή είναι ύψιστης σημασίας», αναφερόμενη προφανώς στην εξαιρετική ευκαιρία που δίνει μια τέτοια αδιατάρακτη ταφή τόσο για τη μελέτη των ταφικών εθίμων στην Πρώιμη Μυκηναϊκή εποχή όσο και για τη σχέση του φύλου με τα κτερίσματα και την ταφική γνώση, που δεν θα μπορούσε να αποκτηθεί μέσα από τη μελέτη περισσότερων τυπικών ομαδικών τάφων.
Η κ. Στόκερ, μαζί με τον άνδρα της, θα συνεχίσουν τις ανασκαφές στην Πύλο τουλάχιστον για άλλα τρία χρόνια. Η μετάδοση της ομιλίας θα γίνει ζωντανά από την ιστοσελίδα της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα (iefimerida.gr).