Παρασκευή, 16 Νοεμβρίου 2012

ΜΑΘΗΜΑ 34 (XXXIV)



ΚΕΙΜΕΝΟ
Cum Africanus in Literno esset, complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt. Tum Scipio, cum se ipsum captum venisse eos existimasset, praesidium domesticorum in tecto conlocavit. Quod ut praedones animadverterunt abiectis armis ianuae appropinquaverunt et clara voce Scipioni nuntiaverunt (incredibile auditu!), virtutem eius admiratum se venisse. Haec postquam domestici Scipioni rettulerunt, is fores reserari eosque intromitti iussit. Praedones postes ianuae tamquam sanctum templum venerati sunt et cupide Scipionis dextram osculati sunt. Cum ante vestibulum dona posuissent, quae homines deis immortalibus consecrare solent, domum reverterunt.
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
ΣΟΥΠΙΝΟ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
¬  είναι ρηματικό ουσιαστικό αρσενικού γένους με δύο μόνο τύπους:  -um, -u
¬  ανήκει στους αρχικούς χρόνους του ρήματος
¬  παράγονται: α. η μτχ. ενεργητικού μέλλοντα και κατά συνέπεια ό,τι σχηματίζεται με τη βοήθειά της: απρμφ. ενεργ. μέλλ.-υποτ. ενεργ. μέλλ.- ενεργητ. περιφραστική συζυγία
β.  μτχ. παθητ. πρκ. και ό,τι σχηματίζεται με τη βοήθειά της: όλοι οι τύποι των συντελικών χρόνων παθητικής φωνής (πρκ.-υπερσ.-συντελ. μέλλ.)
γ.  απρμφ. παθητ. μέλλ. (datum iri)
¬  διαθέτουν και τα αποθετικά ρήματα
§ ο τύπος σε um δείχνει τον σκοπό της κίνησης και συνοδεύει ρήματα όπως το eo, venio, mitto κτλ.
συντακτικά του ισοδύναμα είναι:
α. εμπρόθετη αιτιατική γερουνδίου (ad + αιτιατική)
β. γενική γερουνδίου με τις προθέσεις causa/gratia
γ. τελική πρόταση
δ.
§ ο τύπος σε u εκφράζει την αναφορά· εξαρτάται από επίθετα όπως facilis, iucundus, incredibilis, mirabilis,…
§ εφόσον ανήκει σε ρήμα μεταβατικό, μπορεί να έχει και αντικείμενο

     comlures: έχει γενική πληθυντικού σεium (complurium· βλ. plures)
     cumexistimasset: η πρόταση αιτιολογική· το cum =  causale (βλ. και ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ )
     existimasset αντί existimavisset: οι ρηματικοί τύποι που σχηματίζονται από χρονικό θέμα παρακειμένου με χαρακτήρα v πολλές φορές αποβάλλουν το v όταν ύστερα από τη συλλαβή  ve ή vi ακολουθεί στην κατάληξη r ή s. Μετά την αποβολή του v τα φωνήεντα a + i δίνουν  a (βλ. σχολική γραμματική σελ. 76-77).
     praedonum: γενική κτητική ή αντικ/κή στο duces
     domesticorum: γενική διαιρετική στο praesidium
     se: αντικ. στο (έμμεση αυτοπάθεια) captum
     abiectis: αφαιρετική απόλυτη, χρονική μετοχή με υποκ. το armis (για ανάλυση βλ. ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ)
     ianuae: αντικ. στο appropinquaverunt
     voce: αφαιρετ. οργαν. του τρόπου στο nuntiaverunt
     nuntiaverunt: άμεσο αντικείμενό του το ειδ. απρμφ. venisse και έμμεσο η δοτική  Scipioni
     incredibile auditu: προεξαγγελτική παράθεση στην απαρεμφατική φράση virtutem eius admiratum se venisse
     incredibile: κατηγορούμενο στην πληρέστερη φράση hoc incredibile auditu est
     se: υποκείμενο του venisse (ταυτοπροσωπία)· το υποκείμενο του ειδικού απαρεμφάτου στη  λατινική και στην ταυτοπροσωπία και στην ετεροπροσωπία σε αιτιατική.
     rettulerunt: άμεσο αντικείμενο το haec και έμμεσο το  Scipioni
     rettulerunt: δεν ξεχνάμε τις ιδιαιτερότητες κατά την κλίση/σχηματισμό της οριστικής και προστακτικής ενεστώτα, του απαρεμφάτου ενεστώτα και υποτακτικής παρατατικού και της προστακτικής μέλλοντα
     reserari-intromitti: τελ. απρμφ., αντικ. του iussit· η σύνταξη του iubeo με παθητικό απρμφ. επειδή δε θέλει να δηλώσει το υποκείμενο που ενεργεί. Η χρήση αυτή συνηθίζεται σε στρατιωτικές διαταγές, απαγορεύσεις κτλ.
     tamquam sanctum temlum: πρόκειται για δευτ. παραβολική υποθετική πρόταση η οποία σε πλήρη μορφή είναι   tamquam (postes) sanctum temlum essent
     Τα αποθετικά και ημιαποθετικά ρήματα του κειμένου
§   admiror (1), veneror (1), osculor (1) //soleo (2), revertor (3)
     Τα σουπίνa του κειμένου και η σημασία τους
§ salutatum: αιτιατική σουπίνου που δηλώνει τον σκοπό της κίνησης στο venerunt
§ captum: αιτιατική σουπίνου που δηλώνει τον σκοπό της κίνησης στο venisse
§ auditu: αφαιρετική σουπίνου που δηλώνει αναφορά στο incredibile
§ admiratum: αιτιατική σουπίνου που δηλώνει τον σκοπό της κίνησης στο venisse
ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ
1.   ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ ΣΕ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
  • abiectis armis =  cum arma abiecissent
                            postquam arma abiecerunt/-ere
2.  ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΕ ΜΕΤΟΧΗ
  • quod ut animadverterunt =  quo animadverso
  • haec postquam domestici rettulerunt =  his a domesticis relatis
  • cum dona posuissent =  donis positis
3.  ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΟΥΠΙΝΟΥ ΜΕ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ
  • salutatum = ad salutandum
salutandi causa / gratia
ut salutarent (τελική πρότ.)
                     qui salutarent ( αναφορ. – τελική πρότ.)
§  virtutem eius admiratum =  ad admirandam virtutem eius
                                virtutis eius admirandae causa/gratia
                                ut virtutem eius admirarentur (τελική πρότ.)
                                qui virtutem eius admirarentur ( αναφορ. – τελ. πρότ.)
σημείωση: επειδή το σουπίνο συντάσσεται με αιτιατική, έγινε χρήση γερουνδιακού (υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη· δεν είναι δυνατόν να έχω εμπρόθετο γερούνδιο με αντικείμενο σε αιτιατική). Το ίδιο ισχύει και για το se ipsum captum (ad capiendum se ipsum / sui ipsius capiendi causa/gratia)
4.  ΟΙ ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
  • cumesset:  σε θέση επιρρηματικού προσδιορισμού του χρόνου στo   venerunt. Εισάγεται με τον ιστορικό ή διηγηματικό cum, ο οποίος υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια και δημιουργεί μια σχέση αιτίου – αιτιατού ανάμεσά τους. Εκφέρεται με υποτακτική επειδή είναι φανερός ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου· παρατατικού (esset) γιατί η εξάρτηση είναι από ιστορικό χρόνο ( venerunt)· δηλώνει το  σύγχρονο.
(εισάγεται με τον ιστορικό ή διηγηματικό σύνδεσμο cum που χρησιμοποιείται για τις διηγήσεις του παρελθόντος. Εκφέρεται με υποτακτική επειδή ο ιστορικός cum εκφέρεται πάντα με υποτακτική, αφού υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια και δημιουργεί μια σχέση αιτίου και αιτιατού νανάμεσά τους. Γίνεται φανερός ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου που υπαρχει στην υποτακτική…)
  • quod ut… animadverterunt (προτερόχρονο) =  quod cum animadvertissent
  • haec postquamrettulerunt (προτερόχρονο) =  haec cumrettulissent
  • cum… posuissent (προτερόχρονο) =  postquam posuerunt / posuere
5.  η πρόταση cumexistimasset
Eίναι δευτ. αιτιολογική· αιτιολογεί την  κύρια πρότ.· cum + υποτακτική = η αιτιολογία το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής λογικής διεργασίας ( ισχύει η ακολουθία των χρόνων).
6.   ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΟΝΟΜΑΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ
Ον. ρημ. τύπος
Συντ. θέση
Υποκείμ.
¨        salutatum

¨        captum

¨        venisse (1o)
¨        abiectis
¨        auditu

¨        admiratum:

¨        venisse (2o)
¨        reserari
¨        intromitti
¨        consecrare
αιτιατική σουπίνου που δηλώνει τον σκοπό της κίνησης στο venerunt
αιτιατική σουπίνου που δηλώνει τον σκοπό της κίνησης στο venisse
 ειδικό, αντικ. στο existimasset
  χρον. μτχ., αφαιρ. απόλυτη
 αφαιρετική σουπίνου που δηλώνει αναφορά στο incredibile
αιτιατική σουπίνου που δηλώνει τον σκοπό της κίνησης στο venisse
ειδικό, αντικ. στο nuntiaverunt
τελικό απρμφ., αντικ. στο iussit
τελικό απρμφ., αντικ. στο iussit
τελικό απρμφ., αντικ. στο solent




eos (ετεροπρ)
armis




se (ταυτοπρ.)
fores (ετεροπρ)
eos (ετεροπρ)
homines (ταυτοπρ.)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου