κατηγορούμενο του αντικειμένου

     Βούλομαι δὲ περὶ ἐμαυτοῦ καὶ νόμον θεῖναι χαλεπώτερον ἢ περὶ τῶν ἄλλων καὶ λόγον εἰπεῖν θρασύτερον ἢ κατὰ τὴν ἐμὴν ἡλικίαν· ἀξιῶ γὰρ οὐ μόνον, εἰ βλαβεροῖς χρῶμαι τοῖς λόγοις, μηδεμιᾶς συγγνώμης τυγχάνειν παρ' ὑμῶν, ἀλλ' εἰ μὴ τοιούτοις οἵοις οὐδεὶς ἄλλος, τὴν μεγίστην ὑποσχεῖν τιμωρίαν. Οὐχ οὕτω δ' ἂν τολμηρὰν ἐποιησάμην τὴν ὑπόσχεσιν, εἰ μὴ καὶ δείξειν ἤμελλον ὑμῖν καὶ ῥᾳδίαν ποιήσειν τὴν διάγνωσιν αὐτῶν. ῎Εχει γὰρ οὕτως· ἐγὼ καλλίστην ἡγοῦμαι καὶ δικαιοτάτην εἶναι τὴν τοιαύτην ἀπολογίαν, ἥτις εἰδέναι ποιεῖ τοὺς δικάζοντας ὡς δυνατὸν μάλιστα, περὶ ὧν τὴν ψῆφον οἴσουσιν, καὶ μὴ πλανᾶσθαι τῇ διανοίᾳ μηδ' ἀμφιγνοεῖν τοὺς τἀληθῆ λέγοντας.(Ισοκράτης, Αντίδοσις, 51-52) [ἀμφιγνοῶ = αμφιβάλλω]

ασκήσεις

1.  Να γραφεί ό,τι ζητείται για καθέναν από τους ακόλουθους τύπους:

• θεῖναι: το β΄ ενικό προστακτικής στον ίδιο χρόνο
• χαλεπώτερον, θρασύτερον: το επίρρημα στον θετικό
• ἀξιῶ: οι ονοματικοί ρηματικοί τύποι στον ίδιο χρόνο
• ἀξιῶ: το β΄ ενικό προστακτικής ενεστωτα ενεργητικής και μέσης φωνής
• χρῶμαι: το β΄ ενικό ευκτικής και προστακτικής στον ίδιο χρόνο
• ὑποσχεῖν: το β΄ ενικό ευκτικής και προστακτικής στον ίδιο χρόνο
• ῥᾳδίαν: τα παραθετικά του
• ἥτις: η ονομαστική πληθυντικού και στα τρία γένη
• εἰδέναι: οι αντίστοιχοι τύποι στον μέλλοντα

2.   Να προσδιοριστεί η συντακτική θέση των ακόλουθων λέξεων-φράσεων του κειμένου:

• βλαβεροῖς:
• συγγνώμης:
• παρ' ὑμῶν: 
• τολμηράν: 
• δείξειν: 
• τὴν ἀπολογίαν: 
•  τοὺς δικάζοντας: 
• τἀληθῆ:

3.   Το είδος των υποθετικών λόγων του κειμένου.

4.  Οὐχ οὕτω δ' ἂν τολμηρὰν ἐποιησάμην τὴν ὑπόσχεσιν, εἰ μὴ καὶ δείξειν ἤμελλον ὑμῖν καὶ ῥᾳδίαν ποιήσειν τὴν διάγνωσιν αὐτῶν: Να εξαρτηθεί από το ὁ ῥήτωρ ἔλεγεν ( ολοι οι δυνατοί τρόποι)

5.   Πώς εκφέρεται ο β΄ όρος σύγκρισης στην α΄ ημιπερίοδο του κειμένου;
6.  θεῖναι, εἶναι: Να μεταφερθούν στον ευθύ λόγο.

τα είδη της γενικής

Οἶμαι γὰρ δήπου τοῦτό γε πάντας γιγνώσκειν, ὅτι σοφιστῇ μισθὸς κάλλιστός ἐστιν καὶ μέγιστος, ἢν τῶν μαθητῶν τινες καλοὶ κἀγαθοὶ καὶ φρόνιμοι γένωνται καὶ παρὰ τοῖς πολίταις εὐδοκιμοῦντες· οἱ μὲν γὰρ τοιοῦτοι πολλοὺς μετασχεῖν τῆς παιδείας εἰς ἐπιθυμίαν καθιστᾶσιν, οἱ δὲ πονηροὶ καὶ τοὺς πρότερον συνεῖναι διανοουμένους ἀποτρέπουσιν. ῞Ωστε τίς ἂν ἐν τούτοις τὸ κρεῖττον ἀγνοήσειεν, οὕτω μεγάλην τὴν διαφορὰν τῶν πραγμάτων ἐχόντων;  ῎Ισως οὖν ἄν τις πρὸς ταῦτα τολμήσειεν εἰπεῖν ὡς πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων διὰ τὰς ἀκρασίας οὐκ ἐμμένουσι τοῖς λογισμοῖς, ἀλλ' ἀμελήσαντες τοῦ συμφέροντος ἐπὶ τὰς ἡδονὰς ὁρμῶσιν. ᾿Εγὼ δ' ὁμολογῶ καὶ τῶν ἄλλων πολλοὺς καὶ τῶν προσποιουμένων εἶναι σοφιστῶν ἔχειν τινὰς τὴν φύσιν ταύτην. (Ι.α.220-221)

σχόλια

·           οἶμαι: δεύτερος τύπος (συνηρημένος) του ρ. οἴομαι· κλίνεται στην οριστική ενεστώτα όπως το οἴομαι (οἴει, οἴεται,…)

·           γιγνώσκειν: έχει μέσο μέλλοντα (γνώσομαι)

·      όταν το ρήμα εἰμί είναι συνδετικό, η δοτική προσωπική που το συνοδεύει δεν είναι κτητική

·    μια υποθετική πρόταση μπορεί να τεθεί και ως υποκείμενο ή αντικείμενο ρήματος ή ρηματικού τύπου: ἀπῆγε τὰ ἀκροστόλια τῶν πλοίων καὶ εἴ τι ἄλλο ἐκτήσατο ἐν τῷ πολέμῳ.

·  η συντακτική θέση της κατηγορηματικής μτχ. είναι: α. κατηγορουμένου, β. κατηγορηματικού προσδιορισμού

·    μετασχεῖν: μέλλ.: μεθέξω-μετασχήσω· ευκτ. αορ.: μετάσχοιμι (απλό: σχοίην), προστ. αορ.: μετάσχες

·           συνεῖναι: το ρήμα εἰμί, σύνθετο, ανεβάζει τον τόνο μόνο α. στην οριστική (σύνειμι) και β. προστακτική ενεστώτα (σύνισθι)

·           ἐν τούτοις = μεταξύ αυτών

·           ἀκρασία, ἡ = ακράτεια, έλλειψη εγκράτειας

·  τα ρήματα που δηλώνουν ΄΄φροντίδα, επιμέλεια, αμέλεια΄΄ συντάσσονται με γενική.

ασκήσεις

1.       Να προσδιοριστεί η συντακτική θέση των ονοματικών προτ.

2.       Να μεταφερθούν στον ευθύ λόγο τα ειδικά απρμφ. του κειμένου

3. Να προσδιοριστεί το είδος των υποθετικών λόγων (φανερών—κρυφών/λανθανόντων) του κειμένου.

4.       Οἶμαι γὰρ δήπου τοῦτό γε πάντας γιγνώσκειν, ὅτι σοφιστῇ μισθὸς κάλλιστός ἐστιν καὶ μέγιστος, ἢν τῶν μαθητῶν τινες καλοὶ κἀγαθοὶ καὶ φρόνιμοι γένωνται καὶ παρὰ τοῖς πολίταις εὐδοκιμοῦντες: Να τεθεί το ρήμα της κύριας πρότασης στον αντίστοιχο τύπο του αορίστου και να γίνουν όλες οι απαραίτητες αλλαγές στην εκφορά των δευτερευουσών προτάσεων.

τελ. μτχ.-τελ. προτ.

Κλέαρχος δὲ ὁ ἁρμοστὴς οἰόμενος οὐδένα ἂν τοῦτο ποιῆσαι, καταστήσας δὲ ἅπαντα ὡς ἐδύνατο κάλλιστα καὶ ἐπιτρέψας τὰ ἐν τῇ πόλει Κοιρατάδᾳ καὶ ῾Ελίξῳ, διέβη παρὰ τὸν Φαρνάβαζον εἰς τὸ πέραν, μισθόν τε τοῖς στρατιώταις παρ' αὐτοῦ ληψόμενος καὶ ναῦς συλλέξων, αἳ ἦσαν ἐν τῷ ῾Ελλησπόντῳ ἄλλαι καταλελειμμέναι φρουρίδες ὑπὸ Πασιππίδου καὶ ἐν ᾿Αντάνδρῳ καὶ ἃς ᾿Αγησανδρίδας εἶχεν ἐπὶ Θρᾴκης, ἐπιβάτης ὢν Μινδάρου, καὶ ὅπως ἄλλαι ναυπηγηθείησαν, ἁθρόαι δὲ γενόμεναι πᾶσαι κακῶς τοὺς συμμάχους τῶν ᾿Αθηναίων ποιοῦσαι ἀποσπάσειαν τὸ στρατόπεδον ἀπὸ τοῦ Βυζαντίου. (Ξ. ε.1.3.17)

[ἐπιτρέπω τινί τι = αναθέτω σε κάποιον κάτι // εἰς τὸ πέραν = απέναντι, αντίκρυ // ἐπιβάτης = (εδώ) υποναύαρχος // ἀποσπῶ τὸ στρατόπεδον = απομακρύνω το στράτευμα]

ασκήσεις

1. Να γραφεί ό,τι ζητείται για καθέναν από τους ακόλουθους τύπους:

§  οἰόμενος: β΄ ενικό προστακτικής σε ενεστώτα και αόριστο

§  κάλλιστα: ο αντίστοιχος τύπος στους άλλους βαθμούς

§  διέβη: ο αντίστοιχος τύπος στις άλλες εγκλίσεις

§  ληψόμενος, συλλέξων: ο αντίστοιχος τύπος στον παρακείμενο

§  καταλελειμμέναι: το β΄ ενικό οριστικής και προστακτικής στον ίδιο χρόνο

§  η γενική και η κλητική ενικού των πρωτόκλιτων ουσιαστικών του κειμένου.

2.  Να αναλυθούν στο αντίστοιχο είδος δευτερευουσών προτάσεων οι μτχ. του κειμένου που απαντούν σε μέλλοντα και αόριστο

3.   Να προσδιοριστεί το είδος των προτάσεων που εκφέρονται με ευκτική· να δικαιολογηθεί το είδος της ευκτικής· να μετατραπούν στο αντίστοιχο είδος μτχ.

4.  Να μεταφερθεί στον ευθύ λόγο το απρμφ. της 1^ης σειράς του κειμένου.

η αξία του φίλου

κείμενο

καί μοι εἰπέ, ὦ Μενέξενε, ὃ ἄν σε ἔρωμαι. τυγχάνω γὰρ ἐκ παιδὸς ἐπιθυμῶν κτήματός του, ὥσπερ ἄλλος ἄλλου. ὁ μὲν γάρ τις ἵππους ἐπιθυμεῖ κτᾶσθαι, ὁ δὲ κύνας, ὁ δὲ χρυσίον, ὁ δὲ τιμάς· ἐγὼ δὲ πρὸς μὲν ταῦτα πρᾴως ἔχω, πρὸς δὲ τὴν τῶν φίλων κτῆσιν πάνυ ἐρωτικῶς, καὶ βουλοίμην ἄν μοι φίλον ἀγαθὸν γενέσθαι μᾶλλον ἢ τὸν ἄριστον ἐν ἀνθρώποις ὄρτυγα ἢ ἀλεκτρυόνα, καὶ ναὶ μὰ Δία ἔγωγε μᾶλλον ἢ ἵππον τε καὶ κύνα—οἶμαι δέ, νὴ τὸν κύνα, μᾶλλον ἢ τὸ Δαρείου χρυσίον κτήσασθαι δεξαίμην πολὺ πρότερον ἑταῖρον, μᾶλλον <δὲ>  ἢ αὐτὸν Δαρεῖον—οὕτως ἐγὼ φιλέταιρός τίς εἰμι. (Πλάτων, Λύσις, 211d-e) [στον διάλογο ΄΄Λύσις΄΄ αναζητείται ο κατάλληλος ορισμός και η φύση της φιλίας].

ασκήσεις

1. Να μεταφραστεί το κείμενο.

2. παιδός, κτήματος, κύνας, κτῆσιν, ὄρτυγα: Να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις στον αντίθετο αριθμό.

3. Να γραφεί ό,τι ζητείται για καθεμία από τις λέξεις/φράσεις που ακολουθούν:

·      ἔρωμαι: ο αντίστοιχος τύπος στον ενεστώτα

·      ἐπιθυμῶν: το β΄ ενικό προστακτικής στον ίδιο χρόνο

·      του: η ονομαστική πληθυντικού στο ουδέτερο

·      κτᾶσθαι: ο αντίστοιχος τύπος στον παρακείμενο

·      πρᾴως: Να γραφούν η ονομαστική ενικού στο θηλυκό και η ονομαστική πληθυντικού στο ουδέτερο

·      οἶμαι: το β΄ ενικό στον ίδιο χρόνο σε όλες τις εγκλίσεις

·      ἄριστον, φιλέταιρος: ο αντίστοιχος τύπος στους άλλους βαθμούς

4. καί μοι εἰπέ, ὦ Μενέξενε, ὃ ἄν σε ἔρωμαι: Να εξαρτηθεί από το Σωκράτης παρῄνει

5.  μοι, του, γενέσθαι, πολύ, φιλέταιρος: Να προσδιοριστεί η συντακτική θέση των λέξεων.